5a jo/e ftzr$:{fBN nB[;ko fvT{NhnK ns/ fJõfsnkoL
1a f÷bQk g[fb;
(T) fJz;g?eNo iBob, g[fb; ÷'Bb dhnK fvT{NhnK ns/ ekoiL - y/so (øhbv) d/ nfXekohnK dh fBrokBh eoBh ns/ T[BQK B{z nrtkJh d/Dh ns/ efEs wB[Zyh nfXekoh dhnK T[bzxDktK, g[fb; tXhehnK, tZvh frDsh ftZu g[fb; nø;oK fto[ZX w[Zedw/pk÷h B{z u?Ze eoBk ns/ T[fus nzsoFftGkrh skbw/b B{z n;odko pDkT[D. fJz;g?eNo iBob, g[fb; ÷'B÷ dhnK w[Zy fvT{NhnK fBwB jBL -
1a ;haghaUa ns/ y/soh (øhbv) :{fBNK dofwnkB n;odko eVh (fbze) d/ s"o s/ ezw eoBk ns/ vha nkJha ih÷ d/ ezwFeki T[go ;koEe fBrokBh B{z :ehsh pDkT[Dk.
2a y/soh (øhbv) nfXekohnK B{z tvw[Zbh nrtkJh d/D.
3a nghb eoB tkb/$ ;'X eoB tkb/F;woZE nfXekoh d/ s"o s/ ezw eoBk.
4a g[fb; eowukohnK (gq;'Bb) dhnK nzsoFo/Ai pdbhnK d/ fJõfsnkoK dh tos'A eoBh.
5a piN ns/ j'o ;kXBK dh tZX s'A tZX tos'A eoB B{z d/yd/ j'J/ õous dh fBrokBh eoBh.
6a c"idkoh fBnK gqDkbh d/ j'oBK sZsK fit/A fe wzvb efwôBoK, fvgNh efwôBoK ns/ j'o fBnK gkfbeK, c"i, g?oQkFfwbNoh pbK, whvhnk, y[øhnk J/iz;hnK d/ gqfso{gK (ekT}A{No gkoN;) Bkb okpsk pDk e/ oZyDk.
7a nfs wjZstg{oB ftneshnK d/ d"fonK ;w/A nzsoFo/Ai ;[oZfynk gqpzX eoB/.
8a j'oBK i'BK Bkb skbw/b pDkT[Dk.
9a g[fb; eowukohnK (go;'Bb) dhnK GbkJh rshftXhnK B{z T[sôkfjs eoBk.
10a ÷'B ftub/ g[fb; gpfbe ;e{b (;e{bK) dhnK ;EkfBe gqpzXeh ew/Nh w[Zyh dh nrtkJh eoBh.
11a Xkok 36 ;hankoagha;ha nXhB søshô eoB d/ fJõfsnko ns/ søshô dk nzso o/Ai spdhbh eoB d/ fJõfsnkoK dh T[BQK wkwfbnK ftZu tos'A eoBh. fiE/ spdhbh fBogy ns/ :'r søshô d/ fjZs ftZu j't/.
12a iBse sebhøK B{z n;odko Yzr Bkb fBtkoB eoBk.
13a vh nkJh÷ ih ns/ n?;an?;agh÷a B[{z vh nkJh÷ iha dh ö?oFjk÷oh ftZu fJsckehnK, S[ZNh gqtkB eoBk ns/ r÷Nh (r÷fNv) nø;oK dh ewkJh S[ZNh, n?e;FfJzvhnK S[ZNh B{z nkgDhnK f;økoôK Bkb ;haghaUa B{z nZr/ G/iDk.
14a g[fb; ftGkr d/ tZyFtZy j'oBK ftzrK, wB[Zyh nfXeko efwôB, j'o efwôBK, ;fseko:'r jkJhe'oN, ;fseko:'r ;[gohw e'oN ns/ j'o gqpzXeh fJekJhnK Bkb ÷'B ftZu B"vb nfXekoh ti'A ezw eoBk.
15a vhaihagha d[nkok yk; s"o s/ ;"Afgnk frnk e'Jh j'o ezw.
16a ÷'B ftZu fB:[es eowukohnK (gq;'Bb) d/ frnkB, j[BoK ns/ :'rsktK ftZu tkX/ bJh f;ybkJh dk gqpzX eoBk.
17a fJBkw ns/ ;÷ktK ;zs[bs Yzr Bkb gqdkB eoBk.
;w{j d;skt/÷, i' o/÷ døsoK ns/ f÷bQk g[fb; døsoK ftZu oZy/ iKd/ jB, fJ; døso d/ gjz[u:'r jB. n?go e[ZM r[gs fe;w d/ d;skt/÷ i' b'eK dh gjz[u:'r BjhA jB fit/A fe gzikp tko p[Ze ns/ pfbT{ p[Ze, fJ; døso ftZu oZy/ iKd/ jB.
n) fvgNh fJz;g?eNo iBob, g[fb; o/÷L -
vhankJhaiha o/Ai gk; w[Bk;p fB:wK nXhB fJ; o/Ai d/ f÷fbQnK d/ ;zpzX ftZu gqpzXeh ns/ ftZsh wkwfbnK dk ezNo'b eoB d/ fJõfsnko jB. fJ; o/Ai d/ f÷bQK ;hBhno g[fb; egskB d[nkok fdZshnK ;÷ktK fto[ZX gfjbK nghbh nfXekoh th j?. vhankJhaiiha o/Ai dhnK fvT{NhnK ftZu g[fb; d/ ezwFeki ftZu ;[XkoK B{z ô[o{ eoBk ns/ fJ; B{z tX/o/ g/ôtokBk pDkT[Dk ôkwb j?. b'eK dhnK d[Zy sebhøK B{z fBtkoD ns/ T[jBK B{z fJB;kø fdtkT[Dk :ehBh pDkT[Dk o/Ai d/ vhankJhaiha dh fJe ;G s'A nfjw fvT{Nh j?. vhankJhaiha o/Ai B{z g[fb; w[bk÷w (gq;'Bb) dh GbkJh ns/ pb ftZu nB[;kôB bkr{ eoB dk th fXnkB oZyDk g?Adk j?. o/Ai dk vhankJhaiha o/Ai B{z f÷fbQnK d/ o;wh$r?oFo;wh w[nkfJB/ (fJz;g?eôBK) eoB ns/ f÷fbQnK d/ r÷Nh (r÷fNv) nfXekohnK d[nkok EkfDnK d/ ;w/A f;o w[nkfJfBnK (fJz;g?e/ôBK) dk fBohyD eoB bJh th f÷zw/tko j?. o/Ai d/ vhankJhaiha dhnK w[Zy fvT{NhnK jBL -
* n?;an?;agh÷ d/ ezw dh fBrokBh eoBhl
* gzikp g[fb; fB:wK nXhB fdZshnK rJhnK ;÷ktK fto[ZX nghbh nfXekoh ti'A ezw eoBkl
* f÷fbQnK$o/Ai d/ ftZu (fJz;g?enoK) dhnK spdhbhnK pko/ fJõfsnkoK dh tos'A eoBkl
* o/Ai d/ nzdoFnzdo g[fb; eowhnK (gq;'Bb) dhnK spdhbhnK ;zpzXh fJõfsnkoK dh tos'A eoBkl
* õofunK B{z piN dh tZX s'A tZX tos'A B{z gqGkth eoB B{z d/yd/ j'J/, õou/ ;zpzXh fBrokBh eoBhl
* j'o ø"idkoh fBnK gqDkbh Bkb okpsk ekfJw oZyDkl
* nfs wjZstg{oB ftneshnK (thathankJhagh÷) d/ ;[oZfynk gqpzXl
* j'oBK o/AiK Bkb skbw/bl
* GbkJh rshftXhnKL
w{b gzBkL 37
* fBogZy s/ :'r søshô bJh o/Ai d/ nzdoFnzdo fJe f÷bQ/ s'A d{i/ f÷bQ/ ftZu søshô spdhb eoBkl
* b'eK dhnK f;ekfJsK B{z d{o eoBkl
* o/Ai ftZu s/Bks nfXekohnK dh f;ybkJh.
o/Ai døso ftZu tZyFtZy ôkyktK d/ ezw ns/ fvT{NhnK (co÷) fBwBFnB[;ko jBL
|
1a |
;[govzN |
døso dh fBrokBh |
|
2a |
o/Ai ;?eôB nfXekoh |
nzdo{Bh b/ykFgVskb, piNh n?b'e/ôB, b/ykFgVskb d/ B÷ohJ/ Bkb e/;K dh SkDFphD ns/ piN nB[wkBK dh fsnkoh. |
|
3a |
nwbk |
n?BaihaUi d/ nwb/ ;pzXh wkwb/ |
|
4a |
nwbk (j/mbk) |
j?v eK;N/pbK$eK;N/pbK, ;g?ôb g[fb; nfXekohnK, doikF4 eowukohnK ns/ ekoiekoh døsoh nwb/ ;pzXh nwbkFwkwb/ |
|
5a |
ngokX ôkyk |
ngokXK Bkb ;pzXs ezw |
|
6a |
fBih ;jkfJe |
o/Ai d/ fvgNh fJz;g?eNo iBob dh ;oekoh fizw/tkohnK fBGkT[D ftZu wdd eoBk |
|
7a |
iBse fôekfJs ôkyk |
;ko/ fe;wK dhnK iBse fôekfJsK ns/ T[jBK dk fBohyD eoBk. |
|
8a |
b/yk ôkyk |
b/y/ Bkb ;pzXs ;ko/ wkwb/, piN fsnko eoBk, czvK dh n?b'e/ôB (tzv), b/ykFgVskb og'N d/ g?oQ/ ;w{je phwk ;ehw |
|
9a |
ekB{zBh ôkyk |
dhtkBh w[eZdw/ ns/ j'o ndkbsh e/; |
|
10a |
r[gs ôkyk |
fBih fw;bK dk oZyFoZykt, gqshe{b fNZgDhnK fto[ZX gqfsp/BshnK, r÷Nh (r÷fNv) nfXekohnK ;pzXh gZso ftjko. |
|
11a |
;[oZfynk ôkyk |
dfjôstkdh iow, noX c"ih pbK dh s?Bksh, ;[oZfynk gqpzX . |
|
12a |
ohvo |
EkfDnK (g[fb; ;N/ôBK) d/ o;wh w[nkfJB/ ns/ fdjksh d"o/ fôekfJsK dhnK gVQskbK, o/Ai d/ fvgNh fJz;g?eNo iBob, g[fb; dh ;oekoh f÷zw/tkohnK fBGkT[D ftZu wdd eoBk. |
J) f÷bQ/ dk ;hBhno ;[govzN g[fb;L -
f÷bQk g[fb; dk T[j w[Zyh j? ns/ i[owK dh o'eEkw ns/ T[BQK dk gsk brkT[D bJh ns/ nkgD/ nfXekoFy/so d/ nzdo ekB{zB s/ ftt;Ek B{z ekfJw oZyD ns/ nkgD/ pbK T[go nzdo{Bh gqpzXeh ezNo'b oZyD bJh f÷zw/tko j?. T[j T[g wzvbK ns/ EkfDnK (g[fb; ;N/ôBK) d/ nzdo g[fb; eowhnK dh s?Bksh dh fBrokBh eodk j?. T[; dhnK w[Zy fvT{NhnK ns/ fJõfsnko fBwBFnB[;ko jBL
1a ekB{zB s/ ftt;Ek pDkJh oZyDk
i) fJZesosktK tkbhnK EktK T[go ;[oZfynk d/ gqpzX
ii) nktkikJh dk pzd'p;s eoBk
2a i[owK dh o'eEkw ns/ T[BQK dk gsk brkT[Dk
i) i[owK dh o'eEkw õk; eoe/ g[fb; d[nkok fBôfus EK nkfd (phN) dh rôs eoB pko/ T[gokfbnK dk fBohyD eoBk.
ii) i[owK B{z doi eoBk
iii) g/ôktokBk ns/ ftfrnkfBe søshôL -
søshô ns/ g[ZSFgVskb d/ ftfrnkBe ;kXBK dh tos'A eod/ j'J/, :'r, fBogZy ns/ s/÷rsh tkbh søshô :ehBh pDkT[Dh. T[j fBogZy søshô d/ fjZs ftu fe;/ th søshô bJh fBod/ô d/D tk;s/ ns/ T[; B{z fe;/ fBôfus nfXekoh B{z ;"AgD bJh ;woZE j?.
iv) ndkbs ftZu ;w/A f;o ubkB g/ô eoB/
v) ndkbs ftZu T[fus Yzr Bkb e/;K dh g?oth eoBk
vi) p[o/ sZsK dh y[øhnk ikDekoh fJeZso eoBk
vii) rôs eoB ns/ j'o ;pzXs fvT{NhnK tk;s/ T[fus s?Bksh
3a e[dosh jkdf;nK, nkøsK ns/ tZvhnK d[oxNBktK d"okB pukU ns/ okjs ekotkJhnK dk fBohyD eoBk.
4a f÷bQk g[fb; dk gqôk;BL -
;w{j T[gFwzvbK, g[fb; ;N/ôBK, g[fb; Jh u"ehnK, f÷bQk g[fb; døsoK, ;hankJhaJ/a ;Nkø, nktkikJh nkoEe ngokX ftzr ns/ g[fb; ezNo'b o{w d/ fBrokB nø;o j'D eoe/, T[j eKoro ns/Fe[ôb nzdo{Bh gqôk;B ns/ fJjBK ftzrK dh fBrokBh bJh f÷zw/tko j?.
1) eowukoh (go;'Bb)L -
* GoshnKL - ghaghankoa 12a1 nB[;ko T[j eK;N/pbK ns/ ;jkfJe ;p fJz;g?eNoK dh Gosh eo ;edk j?.
* f;ybkJh
* pdbhnK$fB:[eshnKL f÷bQ/ d/ nzdoFnzdo j'oBK nj[fdnK (eK;N/pbK ns/ j?v eK;N/pbK ns/ ;jkfJe ;pFfJz;g?eNoK ns/ ;pF fJz;g?eNoK d/ nj[d/ d/ eowukohnK dhnK.
* ;jkfJe ;pFfJz;g?eNoK d/ nj[d/ sZe sZoehnK
* ;/tk Bkb ;pzXs j'o wkwb/
* fJBkwL-doikF3 d/ eowukohnK B{z Bkb 150$- o[gJ/ sZe d/ Bed fJBkw ôbkxk ;oNhfce/N ikoh eo ;edk j?.
* ;÷ktkL - T[j gha ghankoa nXhB gzikp g[fb; fB:wK ftu doi T[fus ekoi ftXh ngBkT[D T[gozs ftGkrh gVskb d/ nkXko T[s/ eK;N/pbK B{z ;pyk;sh dh ;÷k d/D ns/ ;pFfJB;g?eNoK sZe d/ nj[d/ d/ eowukohnK B{z tZvhnK ;÷ktK d/D dk fJõfsnko oZydk j?. pr?o fe;/ ftGkrh ekotkJh d/ S'NhnK ;÷ktK th d/ ;edk j?.
* GbkJhL - pb (c'o;) dhnK fôekfJsk d{o eoB ;pzXh gzikp g[fb; fB:w 14a10 ftu doi nB[;ko fB:fws r[z÷kfJôK oZyDhnK.
2) ;kXBL -
* g[fb; fJwkosK dk oZyFoykt T[;koh ns/ ;KGF;zGkb
* g[fb; dhnK w'No rZvhnK dh ;KGF;zGkb.
f÷bQk g[fb; dh ;/tk tk;s/ tosD:'r ;fEsh dh jkbs ftu jh jfEnkok ôk;soK ns/ r'bhFf;Ze/ dh ;KG ;zGbh
* ;zukoF;{uBk d/ ;k÷' ;kwkB dk oZyFoykt
* j'o ekB{zBh s/ ftt;Ek d/ ;k÷'F;kwkB dk oZyFoykt todhnK Bkb ;pzXs t;s{nK
* nktkikJh d/ pzd'p;s ns/ ftfrnkBe søshô Bkb ;zpzXs T[geoD.
3) ftsh gqpzXLF
* piN fsnko eoBk
* Bkowk nB[;ko õou
5a EkfDnK (g[fb; ;N/ôBK) ns/ g[fb; bkJhBK d/ ;wKpZX o;wh ns/ r?o o;wh w[nkfJB/ gzikp g[fb; fB:w 20a5(1) nB[;ko f÷bQ/ dk ;hBhno ;[govzN g[fb; EkfDnK (g[fb; ;N/ôBK ns/ g[fb; u"ehnK d/ o;wh s"o s/ w[nkfJB/ fJz;g?eôBk) eo/rk, fi;d/ bJh fswkjh õsw j'D s'A gfjbK fJe fBôus gq'rokw T[bhe fbnk ikt/. fit/A th ÷o{oh ns/ fJfSs ;wfMnk ikt/, tec/ pknd EkfDnK ns/ g[fb; u"ehnK dk o;wh w[nkfJBK eo fbnK ikt/.
6) g[fb; ezNo'b o{w dk jz[rkok fJ; rb B{z :ehBh pDkT[D fe T[fus ;ki'A ;kwkB Bkb b?A; w[Bk;p pb NoK;g'oN ;w/s fisBh S/sh ;zGt j't/ b'V tkbh EK s/ s/Bks ehs/ ikD bJh fsnko po fsnko ofjzdk j?.
7) f÷bQk gq;kôB Bkb skbw/bL -
i) f÷bQk w?fi;Nq/N gzikp g[fb; fB:w 1a16
ii) f÷bQk ;?ôB iZi
iii) f÷bQk nNkoBh
8) g[fb; iBse fJzBNoc/;
i) iBsk dhnK d[ZyFsebhøK d{o eoBhnK
ii) ;EkBe GkJhuko/ dh ;w{bhns eoB bJh GkJhukoe g[fb; ;[oZfynk eowhnK B{z s?Bks eoB dhnK ;ehwK ô[o{ eoBhnK.
9) XwehnK gqkgs ftneshnK ns/ nfjw ;EkgBktK dh ;[oZfynk.
i) d"ok eoB tkb/ nfs wjstg{oB ftneshnK (thankJhagh) bJh ;[ofynK d/ :'r gqpzX eoB/.
ii) XwehnK gqkgs ftneshnK ns/ nfjw ;EkgBktK bJh ;[oZfynk B{z :ehBh pDkT[Dk.
10) i[ow u"e;h r÷NL - gzikp i[ow u"e;h r÷N ftu ôkwb eoB tk;s/ :'r w"i{dk w[jJhnK eotkT[Dk.
11) nkdh w[iowK dk foekovL - gzikp nkdh w[÷owK (ezNo'b ;[Xko n?eN 1952 dh Xkok 2 ftu gfoGkfôs w[Bk;p nkdh w[÷owK d/ ofi;No dk oZyFoykt.
;a ;[govzN ;doFw[ekw dhnK fvT{Nhnk ns/ ekoi
f÷bQk g[fb; døso ;pzXh fvTNhnK.
i) tZyFtZy ôkyktK fit/A f÷bQk g[fb; døso dh nzro/÷h ôkyk, b/yk ôkyk, ;EkBe ôkyk, UaJ/an?;ankJha ôkyk, fôekfJs ôkyk nkfd d/ ezwK dh fBrokBh eoBh.
ii) f÷bQk g[fb; bJh oew eYtkT[D ns/ tzvD nø;o d/ s"o s/ ezw eoBk.
iii) U nko÷ ns/ doik-4 eowukohnK d/ pdbh d/ j[ew ikoh eoB/ ns/ T[BQK dh ewkJh S[Nh wB÷{o eoB tk;s/ ;woZE nfXekoh
iv) f÷bQk g[fb; døso ftu ezw eoB tkb/ ;w{j nwb/ f;tkJ/ ôkyk fJzukoi d/ bJh fJsckehnK S[Nh B{z wBi{o eoBk.
v) U nko÷ fto[ZX ;w{j fôekfJsk B{z BfimDk
vi) foekov dk oZyFoykt
* eo?eNo o'b, fBih fw;b, bKr o'b ns/ ôkoN o'b d/ ;w{j fJzdokik dh ;ukJh B{z :ehBh pDkT[Dk.
* j?v eK;N/pbK ns/ eK;N/pbK dhnK ;kbkBk r[gs fog'oNK B{z fwshse soeh ;{uh ;h- I ;hF II ;zpzXh fsnko ehs/ikD B{z :ehBh pDkT[Dk.
* J/apha;ha ns/ vha ;{uhnK dk oZy oykt
* ;hBhnoK gk;A' gqkgs ;w{j ;EkJh j[ewK$jdkfJsK dk oyFoykt
* ;hBhnoK gk;'A gqkgs ;w{j ;EkJh j[ewK$jdkfJsK dk oyFoykt
* ;w{j ;wKpZX foNoBK B{z ;w/A f;o fsnko eoBk.
j) b'eK dhnK fôekfJsK ;[DBK ns/ ;hBhno ;[govzN, g[fb; dh r?oFjk÷oh ftu f÷bQ/ d/ j'oBK nfXekohnK Bkb whfNzrK eoBhnK.
2a g[fb; bkJhB÷ pko/ fvT{NhnK
1a T[fus oZyFoykt ns/ ;KGF;zGkb d/ ekoiK ;w/A f÷bQk g[fb; bkJhBi d/ ekoiK dh fBrokBh
* jfEnko ns/ r'bh f;eK
* w'No rZvhnK
* todhnK, t;s{nK ns/ T[jBK dh tzv
* ;N'o dhnK c[Neb t;s{nK ns/ T[jBK dh tzv.
ii) f÷bQK g[fb; bkJhB÷ ftu f;ybkJh ekotkJhnK dk gqpzX eoBk ns/ T[BQK dh fBrokBh eoBh.
iii) jøsktkoh go/v dh fBrokBh eoBh.
iv) g[fb; j;gskbK d/ ezw eki dh fBrokBh eoBh ns/ g[fb; eowukohnK dh vkeNoh B{z :ehBh pDkT[Dk.
3a f÷bQ/ ftu ;kohnK g[fb; fJwkosK dh ;KG ;zGkb ns/ oZyFoykU dk fXnkB oyDk.
4a f÷bQk g[fb; bJh ;kbkBk r'bkpkoh nfGnk; dk gqpzX eoBk ns/ T[;dk ;zukbBk eoBh.
5a f÷bQK g[fb; bkJhB÷ ns/ f÷bQK g[fb; EkfDnK ftu sbk;h ;orowhnK dk fBoyD eoBk.
6a g[fb; eowukohnK dhnK fôekfJsK B{z d{o eoB bJh g[fb; bkJhB÷ ftZu fB:s ;w/A s/ dopko/ brkT[Dk.
7a f÷bQk g[fb; døso ns/ g[fb; bkJhB÷ dk fBohyD eoBk.
8a ;hBhno g[fb; egskB d[nkok ;"Ag/ rJ/ nB[;ko g[fb; EkfDnK dk o;wh w[nkfJB/ eoB, fgzvK d/ d"o/ eoB/ ns/ ftGkr gVskbK eoBhnK.
9a i/eo e'Jh g[fb; egskB nkgo/ôB÷ fB:[es BjhA j? sK T[; ;}{os ftu ;[ofynK ôkyk d/ ekoi dh fBrokBh eoBh.
10a i/eo e'Jh g[fb; egskB nkgo/ôBi fB:[es BjhA j? sK T[; ;{os ftZu okythA (fo÷ot), pzp fBgNkok d;sk, nEo{ r?; d;sK, e[Zsk (vkr) d;sk ns/ x'V ;tko (wkT{fNv) g[fb; dh f;ybkJh dh fBrokBh eoBh.
11a fBwB bJh g[fb; j;gskb d/ ezw eki dh fBrokBh eoBh.
i) fJj :ehBh pDkT[D bJh fe ;ko/ g[fb; eowukohnK dh ;kb ftZu fJe tkoh ns/ doik 4 w[bk÷wK dh jo/e S/ wjhfBnK ftZu fJe tko vkeNoh w[nkfJBk ehsk iKdk j?.
ii) fJj :ehBh pDkT[D bJh g[fb; j;gskb ftZu dtkJhnK ns/ ;k÷ ;kwkB dh T[gbGsk j?.
12a w?;K ns/ ezNhB d/ ekoiK dh fBrokBh eoBh.
13a g[fb; bkJhB÷ ftZu wfjbK GbkJh e/Ado, ;fjekoh ;N'o ns/ gha ;haUa d/ T[fus ezw eki B{z :ehBh pDkT[Dk.
14a g[fb; bkJhB÷ ftZu fB:fws y/vK dhnK ;orowhnK B{z :ehBh pDkT[Dk.
j) g[fb; egskB vh, T[g g[fb; egskB dhnK fvT{NhnK.
1a ÷[ow dh søshô dh fBrokBh ns/ ÷[ow foekov dh ;KGF;zGkb.
2a f÷bQ/ ftZu ;ko/ tZv/ ÷[owK dh søshô dh fBrokBh eoBh.
3a ÷[ow søshô ;zpzXh ;ha nkJha J/a nwbk ns/ EkDk nfXekohnK (n?;a n?uaUa) d/ ezw eki dh fBrokBh eoBh ns/ r[zMbdko ns/ ÷o{oh e/;K dh søshô pko/ T[BQK dh nrtkJh eoBh.
4a ;hankoaUa ns/ nko vpfbT{ ôkyktK d/ ezw eki dh fBrokBh eoBh.
5a fJôfsjkoh w[iowK Gr"V/ c"ihnK B{z frqcsko eoB bJh ehs/ ikD tkb/ T[gokfbnK dk fBohyD eoBk.
6a ;ko/ fxofDs ngokXK d/ fdqôK dk d"ok eoBk ns/ søshô nfXekohnK B{z e/; dk gsk brkT[D ns/ ngokXhnK B{z frqøsko eoB ftZu nrtkJh eoBh.
gzBk-42$
7a ndkbsK ftu ubkBK B{z ;w/A f;o g/ô eoB B{z :ehBh pDkT[Dk.
8a ndkbsK ftZu e/;K dh ;jh g?othA bJh w[Zedwk ubkT[D tkbhnK (gqk;hfeT{fNzr) J/iz;hnK Bkb skbw/b eoBk.
9a ;÷k fdZs/ rJ/ iK iwkBs T[Zs/ SZv/ rJ/ ftneshnK dhnK ;orowhnK ;zpzXh y{øhnK ikDekoh fJeZmh eoB bJh i/bQ npkfoNhnK Bkb skbw/b eoBk.
10a ;hBhno g[fb; egskB (n?;a n?;agh) d[nkok ;"Ag/ rJ/ nB[;ko EkfDnK d/ o;wh w[nkfJB/ eoB/, g/Av}{ d"/o/ ns/ ftGkrh gVskbK eoBhnK.
e) ;[govzN, g[fb;, ngo/ôB÷ d/ eosZt.
1a g/oK fwbNoh, ewKv'A, Gkosh fo÷ot pNkbhnB, gzikp nkowv g[fb; (ghaJ/agha ) nkowh :{fBNK Bkb skbw/b oZyDk.
2a y[chnK ikDekoh fJeZso eoBh T[;dk ftôb/ôD eoBk ns/ gq;ko eoBk ns/ dfjôsrodK dhnK ;orowhnK B{z o'eD bJh T[; d/ nkXko s/ :[ZX Bhsh (ekoi :'iBktK) fsnko eoBh.
3a i[owK B{z o'eD bJh oks d/ dpdp/ torh :'iBk pDkT[Dh ns/ ekotkJh eoBh.
4a XowhnK gqkgs ftneshnK ns/ nfs wjZst g{oB ;EkgBktK B{z ;[oZfynk dk ohftT{ eoBk.
5a g[fb; bkJhB÷ ftu rzBw?BK ns/ n?;a ghaU÷a bJh nbgFekbh f;ybkJh e'o;K dk gqpzX eoBk .
6a ôfjo B{z ;hb eoBk ns/ f÷bQk ;hb eoB dhnK ;ehwK B{z ni'ek pDkT[D ns/ nfGnk; eoBk.
7a ;hBhno g[fb; egskBK d[nkok ;"Ag/ nB[;ko gf[b; EkfDnK d/ o;wh w[nkfJB/ eoB/ ns/ g/Av{ d"o/ eoB/ ns/ ftGkrh iKuF gVskbK eoBhnK.
y) ;[govzN g[fb;, nktkikJh (No?fcqe) d/ eoZst n?;agha nktkikKJh (Nq?fce) d/ w[Zy eosZt j/m nB[;ko jBL -
1a T[; d/ nfXekoFy/so ftZu nktkikJh dk fBoftxB ns/ ;[oZfyns r[÷oBk.
2a ftfdne w[fjzwK okjhA nktkikJh (Nq?fce) fB:wK pko/ ikr{oesk c?bkT[Dh.
3a nktkikJh fB:wK dh T[bzxDk eoB tkbhnK w'NoFrZvhnK dk ukbkB eoBk.
4a nktkikJh ftT[Asekoh (Nq?fce fJzihBhfozr) ftu ;[Xkok$tkXfonK bJh ;pzfXs nEkfoNhnK Bkb sith÷K B{z T[mkT[Dk.
5a ;Ve d[oxNBktK d"okB ;jkfJsk ekotkJhnK.
r) T[gFg[fb; egskB, T[gFwzvb d/ eosZt.
1a nfXekoFy/so ftub/ g[fb; EkfDnK, g[fb; u"AehnK d/ ekoiK dh fBrokBh eoBh.
i) c"idkoh e/;K dh T[fus ofi;No/ôB ns/ søshô.
ii) e/;K dk ibd fBgNkok.
iii) e/;K dh gqGkfts g?othA.
iv) ;zgsh dk T[fus oZyFoykU ns/ fBgNkokv)
g[fb; ;N/ôBK ftZu ngokX foekov dh ;jh sohe/ Bkb ;KGF ;zGkb.
2a ngokX B{z o'eD ns/ gsk brkT[D bJh gqGkfts ekotkJh B{z :ehBh pDkT[Dk.
3a nfXeko y/so ftZu ekB{zB s/ ftt;Ek pDkJh oZyDh.
gzBkF43
4a XwehnK gqkgs ftneshnK ns/ nfs wjZstg{ot ;EkgBktK dh ;[oZfynk B{z :ehBh pDkT[Dk.
5a b'e fôekfJsK B{z ;[DBK ns/ d{o eoBk.
6a c"÷dkoh fBnKFgqDkbh Bkb i[VhnK J/÷z;hnK Bkb ;zgoe oZyDk.
7a g[fb; eowukohnK dh GbkJh bJh ekotkJh eoBh.
8a g[fb; EkfDnK d/ fBoXkos ;w/A s/ r?oFo;wh w[nkfJBk eoBk.
9a ;hBhno g[fb; egskBK d[nkok ;"Ag/ rJ/ nB[;ko g/Av{} d"o/ eoe/ ftGkrh iKu gVskbK eoBhnK ns/ EkfDnK d/ o;wh w[nkfJB/ eoB/.
g[fb; EkD/
i) EkD/dko fJz;g?eNo iK ;pFfJz;g?eNo d/ eost EkD/dko, EkD/ dk w[ZyFsøshôh nø;o j[zdk j? ns/ T[j gqGkth ekoiK, gqpzX ;EkBe g[fb; d/ nZS/ fttjko ns/ ukbFubD, nwB B{z poeoko oZyD ns/ ÷[ow B{z o'eD ns/ T[;dk gsk brkT[D bJh f÷zw/tko j[zdk j?. T[j EkfDnK ftu fsnko ehs/ ;ko/ ofi;NoK, foekovK ns/ fog'oNK bJh ns/ nkgD/ nXhB g[fb; eowukohnK B{z fBod/ô jdkfJsK d/D bJh th f÷zw/tko j[zdk j?.
x) ;jkfJe ;pFfJz;g?eNo$r?o r÷Nh nfXekoh n?Ba ihaU
EkD/ ftu s?Bks j'o nXhB n?Ba ih U÷ (r?oFr÷NhFnfXekoh) nXhB søshôh nø;o ti'A EkD/dko (n?;an?uaUa Bkb i'V/ iKd/ jB) fJe ;jkfJe ;pFfJB;g?eNo (J/a n?;a nkJh) bJh EkD/ dhnK ;kohnK ôkyktK ftu ezw gsk brkT[D, o'eD s/ gqpzX ftZu fBg[zBsk dk T[jh fwnko j'Dk b'VhAdk j? i' fJe EkD/dko dk j[zdk j?, gozs{ T[;dhnK f÷zw/tkohnK xZN jB ns/ T[; d/ fJõfsnko EkD/dko d/ ft;fsqs ezNo'b ns/ fBrokBh d/ skp/ jB.
C) n?wa n?ua ;ha (j?v eK;N/pb)
EkD/ dk ebZoe fJe gfVQnkFfbfynk j?v eK;N/pb j[zdk j?, fijVk fe EkD/dko d/ ezNo'b ns/ fBrokBh nXhB j[zdk j? ns/ T[j eboe, b/ykeko foekovFehgo ns/ EkD/ fty/ ;oekoh ns/ j'o ;zgsh d/ fBrokB ti'A ezw eodk j?. T[; dh fJe iK f÷nkdk ebZoeK d[nkok ;jkfJsk ehsh iKdh j?.
EkD/ d/ g[fb; db d/ eosZt$ekoi fBwB nB[;ko jB.
1a EkD/ d/ nfXekoFy/so ftu ekB{zB ns/ ftt;Ek B{z pDkJh oZyDk.
2a ÷kpsk c"idkoh ;zxsk dhnK XkoktK 107$150, 107$151 ns/ 109$110 nXhB fJjfsnksh ekotkJh eod/ j'J/ rôs g?No'bftzr, fBrokBh iBse whfNzrK eoe/ ngokXhnK dhnK ;orowhnK T[s/ fBrkj oZy e/ y{chnK ikDekoh fJeZso eoe/, B"eoK dh s;dhe ;{uhnK nDikD ftneshnK dhnK ;{uhnK nkfd ikoh eoe/ ÷[ow B{z o'eDk.
3a Gkosh dzv ;zxsk (nkJhagha;ha) iK ;EkBe ns/ ftô/; ekB{zBK nXhB ofi;No ehs/ e/;K dh søshô okjhA ÷[ow dk gsk brkT[Dk.
4a gk;g'oN ns/ B"eoh ;zpzXh s;dheD.
5a tZyFtZy ;wZf;nktK Bkb EkD/ ftZu nkT[D tkb/ ghVs ftneshnK fôekfJsK eosktK dhnK fôekfJsk B{z d{o eoBk.
6a c[Neb fvT{NhnK fit/A fe iBse ftt;Ek B{z pDkJh oZyDk, tZy tZy nzd'bBK jVskbK, XofBnK, o?bhnK, o;s/ o'e' gq'rokwK G[Zy jVskbK, woB tosK, ÷b{;K w[ikjfonk nkfd T[s/ ezNo'b eoBk.
f÷bQk g[fb; døso
nzro/÷h døso ôkyk
u) j?Zv eboe fJz;g?eNo iK ;p fJz;g?eNo d/ eoZst
fJj nfXekoh nzro/÷h døso dk fJzukoi j[zdk j? ns/ T[j ;w/AF f;o fBgNkok iK gZso ftjko eoB, fB:sekbh fog'oNK ns/ foNoBK G/iD bJh f÷zw/tko j[zdk j? ns/ id'A e'Jh ;hBhno nfXekoh T[gbpZX Bk j't/ sK T[d'A ÷o{oh gZso T[s/ ;hBhno g[fb; egskB tk;s/ j;skõo eo ;edk j?. T[j b/fynK d/ ;jh j'D bJh th fBrokBh eo/rk. T[jdh fit/A fe ;w/AF;w/A s/ fiB/ th wB÷{o ehs/ ikD tkb/ ;jkfJe eboeK d[nkok ;jkfJsk ehsh ikt/rh, fijV/ fe fBwB ekoiK Bkb ;pzfXs gZsoFftjko ns/ foekov dh ;KGF;zGkb bJh f÷zw/tko j'Dr/L -
1a ;oekoh fJwkosK dh w[ozws, T[;kohnK ns/ ;KGF;zGkb.
2a eZgV/ ns/ ;k÷ ;kwkB t;s{nK.
3a ;oekoh w'No rZvhnK ns/ ;N'o dhnK c[Neb t;s{nK dk foekov.
4a jfEnkoK ns/ r'bh f;Ze/ (nwb/) dk foekov,
5a ;oekoh x'fVnK ns/ e[ZfsnK dk foekov,
6a ;ko wBi{o;[dk, wekB feokfJnk GZs/, ;tkoh GZs/ wekB T[;koh g/ôrhnK o/÷Fb/ykFgVskbK, J/aiha n?viN?N iBob) ns/ b/yk gVskb f÷bQk :'iBkpzdh s/ ftek; p'ov.
7a ;zrmB sith÷K, fB:[esh ns/ Gosh, soZehnK nB[ôk;B, fJBkw ;÷k, f;ybkJh ns/ gqhfynk, nnktkikJh (Nq?fce) fbyF;wZroh, o;wh w[nkfJB/, r?o o;wh w[nkfJB/ ns/ g/Av{ d"o/, fJeZsosktK ns/ f÷bQk wfi;No/N d/ j[ew jfEnkoK d/ bkfJ;z; dh s;dhe, c"÷dkoh ftô/ô fog'oNK, ÷[ow dhnK jdkfJsK ns/ o;kfJDe fog'NK, ;zwB, tkozN g[fb; ;jkfJsk (ôosh fojkJh) g?o'b e/;.
8a r÷fNv nfXekohnK iha U÷a bJh jo/e fe;w dh S[ZNh, g?BôB e/; gfotkoe g?BôB d/ 55 ;kbK dh T[wo s'A nZr/ B"eoh ftu tkXk, e/; dfjôsrod gfotkoK dh GbkJh (n?BaihaU÷$nko÷) d/ eo?eNo o'b Ua nkoi d/ nkj[d/ T[s/ soZeh Ua nko÷) B[{z gZek eoBk, ngo fJzNo whvhJ?N ;e{bh e'o;K d/ t/ot/ ;hF.., vhF.. ns/ JhF.. e/;K B{z ohftT{ eoBk ns/ fJBkwFfJzdokiA
b/ykFôkyk
i) b/ykeko (;pFfJz;g?eNo) d/ eoZst
b/ykeko d/ eoZst ns/ f÷zw/tkohnK gzikp g[fb; fB:wktbh (ghagha nko) d/ nfXnkJ/F X ftu ft;fsqs s"o s/ do;kJhnK rJhnK jB. fJj ôkyk w[ZYb/ s"o s/ b/y/ d/ jh j'D ns/ T[; d/ ukoi bJh gqshpZX ;kohnK oewK, fNeNK tkT{uoK ns/ j'o g/goK dh ;[oZfyns ns/ T[fus ;zGkb bJh f÷zw/tko j?. fJ; wzst bJh, b/ykeko dh ;w/AF;w/A s/ wB÷{o ehs/ rJ/ j?v ez;N/pbK ns/ eK;N/pb d[nkok ;jkfJsk ehsh iKdh j?.
M) fpb eboe (j?vFez;N/pb) dhnK fvT{NhnK.
T[j ;co GZs/ fpbK B{z fsnko eodk j? ns/ b/ykeko dk nkw ;jkfJe pD iKdk j?.
;EkBe døso
R) ;hBhno g[fb; ;[govzN (;jkfJe ;pFfJz;g?eNo d/ ohvo d/ eosZt)
fJj døso ôkyk ;jkfJe ohvoK (j?Zv eK;N/pbK) T[s/ fBrokBh eodk j?. fJj ;EkJh j[ew p[Ze ns/ f÷bQk j[ew p[Ze d/ fJzdoki doi eodk j?.
2a foekov ehgo (j?v eK;N/pb) d/ eosZt
fJj døso ;EkBe foekov (e/; vkfJohnK, ghaU÷ (fJôfsjoh w[iowK) ns/ Gr"V/ ftneshnK d/ e/;K$ckJhbK oZd eoB$BkFbZG/ ikD tkb/ e/; ckJhbK, ;co Gzsk dh vkfJoh todh dhnK t;s{nK d/ ghaUa n?ba fpbK bJh f÷zw/tko j? ns/ foekov ehgo dh ;jkfJsk, f÷bQ/ dh ÷o{osK nB[;ko fJe iK tZX eK;N/pbK d[nkok ehsh iKdh j?.
gzBkL 45
m) foNoB okfJNo (j?Zv eK;N/pb) d/ eoZst
fJj døso nkw ngokX ofi;No ns/ d'ôFf;ZXh ;fbgK d/ vkeF otkBrh ofi;No d/ fJzdoki doi eodk j? ns/ ;EkBe døso s'A ;kohnK fBoXkos foNoBK bJh f÷zw/tko j?.
v) o'÷BkwukFBth; BebBth; ns/ fv;g?uo (j?v eK;N/pb iK eK;N/pb) dhnK fvT{NhnK.
fJj døso fB:wK nB[;ko ;EkBe gZso ftjko dh gqkgsh ofi;No/ôB tzvFtzvkJh, T[skok eoB ns/ otkBrh ;pzXh ezw dk fBgNkok eodk j?.
Y) ;hankoaUa (j?v eK;N/pb iK eK;N/pb) d/ eoZst.
fJj nø;o ngokXh N'fbnK (r?ArK), Gr"V/ ;?fBeK, n?waUapha ø'owK, wkf;e ngokX foNoBK, u'oh j'JhnK w'No rZvhnK ns/ r[zwô[dk ftneshnK dk foekov oZydk j?. fJj ;hankJhaJ/a r÷N fsnko eoB bJh th f÷zw/tko j?.
iBse f;ekfJsK ôkyk gha;ha
D) gha;ha ebZeo (;jkfJe ;pFfJz;g?eNo iK j?v eK;N/pb) d/ eoZst
fJj døso vhaghaUa ftZu gqkgs j'JhnK iBse fôekfJsK Bkb ;pzfXs foekov oZydk j?.
;[oZfynk ôkyk
v) ;[oZfynk ôkyk d/ fJzukoi fJz;g?eNo iK ;pFfJz;g?eNo dhnK fvT{NhnK
fJj døso Xweh gqkgs ftneshnK bJh ;[oZfynk n;[oZfyns ftô/ô ;EkBK (g[nkfJNK) thankJhagha gq'rokwK ib;K p?AeK, jVQ s'A pukU, ftBk; gqpzX Bkb ;pzXh ezwK dk fBgNkok eodk j?. T[j gk;F g'oN ;hathankoa, n?wathankoa s;dheDK, ftd/ôhnK d/ thik fJzdoki n?baUa;h÷a, gha;ha;h÷a, e"wh j?;hns ns/ ftnkjF:'rsk ;oNhføe/N nkfd d/ ezwK dk th fBgNkok eodk j?.
w[eZdw/Fpk÷h ôkyk
(Y) w[eZdw/Fpk÷h ôkyk d/ fJBukoi (;jkfJe ;pFfJz;g?eNo) dhnK fvT{NhnKL -
fJj døso c"idkoh$f;tb w[eZdw/Fpk÷hnK Bkb ;pzXs ;ko/ g[fb; e/;K dk fBgNkok eodk j?. fJj wkD:'r ndkbsK ftZu dkyb ehs/ ikd tkb/ T[ZsoK bJh f÷zw/tko j?.
(D) nodbh ôkyk
nodbh ôkyk d/ fJBukoi (r?oFr÷Nh nø;o iK j?Zv eK;N/pb) dhnK fvT{NhnK
fJj døso r?oFr÷Nh nø;oK$Uanko÷ d/ ofi;No, c"ih fw;kbK, f;ybkJh e'o;K, n?;aghaU÷ ns/ ghan?uaih÷ d/ ;/tk foekov gqkEfwesk e/;K spkdfbnK ns/ ö?oFjk÷o eowukohnK d/ foekov oZydk j?.
g[fb; bkJhB÷
(d) bkJhBFnfXekoh (;pFfJz;g?eNo) d/ eosZt
g[fb; bkJh÷ d/ nwb/ d/ ezwFeki$fvT{NhnK fBwBFnB[;ko jBL
1a nkgD/ eZgVkFGzvko s'A eK;N/pb d/ nkj[d/ s'A b? e/ fJz;g?eNo sZe d/ nj[fdnK ;ko/ g[fb; eowukohnK B{z todh dhnK ;kohnK t;s{nK ikoh eoBhnK.
2a c[Neb t;sK d/ nkgD/ Gzvko s'A wzr T[s/ g[fb; ftGkr d/ ;ko/ :{fBNK (fJekJhnK) B{z ;kohnK j'o c[Neb t;s{nK ikoh eoBhnK.
3a f÷bQk i/bQ s'A ôfjo dhnK tZyFtZy ndkbsK d/ BkbFBkb i/bQ s'A pkjo ns/ i/bQ ftZu tkg;h bJh e?dhnK dhnK nrtkBh bJh pb w[jZJhnk eotkT[Dk.
4a ekB{zB ns/ ftt;Ek B{z pDkJh oZyD bJh ns/ j'o tZyFtZy w"fenK o;skFo'e' gq'rokwK, BikfJ÷FT[;kohnK Ykj[DFw[fjwK, jVskbK ;w/A th okyt/A g[fb; pb ftu'A wzr T[s/ g[fb; pbFw[jZJhnk eotkT[Dk.
5a wjZstg{oB ;EkgBktK, nfsnfXe wjZstg{oD ftneshnK$ nfs wjZstg{oD ftneshnK d/ nfXekohnK fojkfJôK ns/ j'o ;EkBK T[s/ b'V nB[;ko gZehnK nko÷h rkodK dh s?Bksh.
6a nfsnfXeF wjZstg{oDF ftneshnK$nfs wjZstg{oD ftneshnK d/ wkorK Ós/ fvT{NhnK g[fb; pb eto dh s?Bksh.
7a w'NoFrZvhnK dh ;KGF;zGkb$ w[ozws, ghaUan?ba ikoh eoBk ns/ n?NaNha ôkyk okjhA ftGkr dhnK ;kohnK w'No rZvhnK T[s/ ezNo'b eoBk.
8a tZyFtZy w"fenK T[s/ gkfJg ns/ pok; p?AvK dk fJ;s/wkb eoBk.
9a nZEo{ r?; d;sk, feT[A nkoan?ba, dzrkFø;kd ezNo'b :{fBN, Gkr 99 d;sk, x'VF;tko (w"fNv) nwbk nkfd, fiBQK dhnK ;/tktK id'A s/ fit/A th ÷o{os j't/, fJ;s/wkb ehshnK iKdhnK jB.
10a g[fb; gfotko GbkJh e/Ado g[fb; eowukohnK d/ gfotkoK dh GbkJh dk fXnkB oZy fojk j?.
11a bkJhB÷ nfXekohnK okjhA Bedh (e?Aô) eYtkT[Dk ns/ tzvDk.
nktkikJh (No?føe)
(B) nktkikJh (No?føe) d/ fJBukoi
(fJz;g?eNo iK ;pFfJ;zg?eNo) dhnK fvT{NhnK, nktkikJh (No?føe) ôkyk d/ ekoi$fvT{NhnK fBwBFnB[;ko jBL -
1a tZyFtZy fJzNo ô?e;B÷F;t?FubFNq?føe ezNo'b f;rBbK, r'bFuZeoK (u"okfjnK) u"eK, pk÷koK ns/ j'o ;EkBK ftZu No?føe dk ftfB:wB.
2a pk÷koK, w/fbnK, B[wkfJôK, j'o ekoiK ftZu gkofezr fvT{NhnK.
3a ib{;K, nzd'bBK, jVskbK, XofBnK, o?bhnK, o;sk o'e' gq'rokwK nkfd d"okB Nq?føe dk ezNo'b.
4a w'NoFrZvhnK n?eN$fB:wK nXhB T[bzxDkFeostK T[Zs/ w[Zedw/ ubk e/ No?føe d/ fB:wK ns/ ftfB:wK B{z bkr{ eotkT[Dk.
5a ;e{bh pZfunK, vokJhtoK, foeôkFukbeK, ns/ ;Ve dk fJ;s/wkb eoB tkb/ ftneshnK B{z pkb No?føe gkoe, ;?eNo 23 ftZu ns/ tZyFtZy ;e{bK, j'oBK ;z;EktK$ftGkr ftZu d"o/ eoe/ ;Ve ;[oZfynk ns/ No?føe fB:wK$ftfB:wK pko/ f;Zfynk d/Dh.
6a f;B/wkF;bhJhvk, p?BoK, fJb?eNqkfBe fgqzN whvhJ/ okjhA ns/ ;kbkBK ;Ve ;[oZfynk jøfsnK, d"okB ;Ve ;[oZfynk ;zpzXh ftuko r'ôNhnK$ekoi ôkyktK. GkôDK dk nk:'iB eoe/ No?føe fB:wK$ ftfB:wK$ ns/ ;Ve ;[oZfynk pko/ nkw iBsk B{z f;Zfyns eoBk.
g[fb; ezNo'b o{w (gha;hankoa) (g) g[fb; ezNo'b o{w d/ fJzukoi (fJz;g?eNo) dhnK fvT{NhnK.
gha;hankoa dhnK fvT{NhnK$ekoi j/m fby/ nB[;ko jBL -
1a N'bFøohFø'V BzpoF100 s/ e'Jh th ;{uBK fwbD s/ 3-5 fwzNK ;kohnK EktK s/ jk÷o j'Dk.
2a T[; EK s/ gj[zuD T[gozs, ghankoa B{z ;fEsh pko/ ikDekoh d/Dk ns/ T[; s'A pknd, i/eo ÷o{oh j't/ sK T[es EK B{z ;EkBe g[fb; B{z ;"AgDk.
3a ;EkBe g[fb; d/ gjz[uD se T[es EK dh oytkbh eoBk.
4a gha;hankoa dh n?pb?Z; dk fJ;s/wkb eod/ j'J/ ÷ywh ftneshnK B{z s[ozs B÷dheh j;gskb ftZu f;÷N eoBk.
5a id'A feXo/ j'o ftn;ssk Bk j't/ sK f÷zw/tkoh tkb/ ftô/ô fJbke/ dh fdBFoks oytkbh eoBk.
6a gha;hanko w'No rZvhnK B{z j'o w"fenK fit/A fe nzd'bB, jVskbK, o?bhnK XofBnK o;sk o'e' gq'rokwK, ib{;K nfs wjZstg{oD ftneshnK d/ d"ok o;fsnK, ;oXo'jK dh EK, B÷kfJi fvrohnK Ykj[D w[fjzwK nkfd dh fvT{Nh s/ th brkfJnk iKdk j?.
ftô/ô ôkyk
(T) ftô/ô ;kõk d/ fJzukoi fJz;g?eNo dhnK fvT{NhnK -
1a ftô/ô ôkõk dhnK fvT{NhnK$ekoi fBwB nB[;ko jBL -
i) nzd'bBK, jVskbK, XofBnK, w[÷kjfonK, ib{;K, o?bhnK nkfd ;zpzXh ikDekoh B{z fJeZso eoBk ns/ gq;koBk.
2a T[go'es do;kJ/ gq'rokwK$xNBktK pko/ ;ko/ ;pzfXs nfXekohnK$ eowukohnK B{z jo o'÷$nr/s ;{uBk w[jZJhnk eotkT[Dh sK fe T[BQK d[nkok ekB{zB ns/ ftt;Ek d/ ÷o{oh gqpzX ehs/ ik ;eD.
3a ;EkBe g[fb; d/ BkbFBkb okiBhse$j'o gkoNhnK d/ B/sktK Bkb skbw/b oZyDk.
4a o'÷kBk ;zy/g y{øhnK fog'oNK (vhan?;ankJha) fsnko eoBhnK ns/ g/ô eoBhnK.
5a ôZeh ftneshnK dh fBrokBh eoBh.
ftô/ô ngokX :{fBN
(n) ;hankJhaJ/a d/ fJzBukoi (fJz;g?eNo) d/ eosZt$ekoi fBwBF nB[;ko jBL -
1a T[BQK e/;K ftZu, fiE/ ;EkBe g[fb; d[nkok ehsh iKuFgVskb Bkb fôekfJs eosk ;zs[ôN Bk j't/ iK j'o ftô/ô e/;K ftZu ;hBhno nfXekohnK d[nkok wkoe ehshnK rJhnK ;kohnK fôekfJsK dh iKuFgVskb eoBh.
2a ;hBhno nfXekohnK d/ j[ewK nB[;ko fJ; ftzr B{z fijV/ ;"Ag/ rJ/ e/;K dh iKuFgVskb eoBk.
3a ;EkBe ns/ ftô/ô ekB{zBK nXhB e/;K dk gsk brkT[Dk, gfjbh ;{uBk fog'oNK (n?cankJhanko÷) doi eoBhnK ns/ søshô eoBh.
4a ôfjoh y/so ftZu ;zrfms ngokXK T[s/ B÷o oZyDh ns/ fJe fBrokB ti'A ezw eoBk.
5a jo fe;w d/ ngokXK pko/ ikDekoh$y{øhnK ikDekoh fJeZso eoBh.
6a ekoiFgqDkbh fpT{o' fijVk fe T[gFg[fb; egskB$ik;{;h d/ ezNo'b nXhB ekoi eodk j?.
(J) nkofEe ngokX ftzr dk fJzukoi (fJz;g?eNo) nkofEe ngokX ftzr d/ eoZst$ekoi j/m nB[[;ko jBL -
1a X'yk, mZrh, fõnkBs, rpB, XB dk xgbk, ikb;k÷h nkfd dhnK ;kohnK fôekfJsK dh w[ZYbh iKuFgVskb eoBk.
2a ezgBhnK fto[ZX nkwdB eo n?eN, fGqôNkuko dh o'eEkw n?eN, fJBkwh fuNK ns/ w[dok ;zuko ;ehwK (o'e brkT[Dk) n?eN, 1978, ;kfJpo ngokX nkfd dhnK ;kohnK fôekfJsK ftZu w[ZYbh iKuFgVskb eoBk.
3 ;ko/ e/;K dh søshô, i/eo w[ZYbh gVskb s'A eoB s'A pknd, e[Zb ;[DtkJh :'r ÷[ow gkJ/ iKd/ jB.
(;) ;haJ/avpfb:{a;ha dk fJBukoi (fJz;g?eNo)
;haJ/avpfb:{a;ha d/ eosZt$ekoi fBwBFnB[;ko jBL -
1a nDftnkjhnK$ôkdhô[dk wfjbktK ns/ pkbk Bkb ;pzfXs pd;b{eh, go/ôkBh, nfsnkuko$fjz;k, dki dh wzr nkfd Bkb ;pzfXs ;kohnK fôekfJsK pko/ ekotkJh eoBk.
2a tzv/ j'J/ gfotkoK B[z fJeZmK eoBk ns/ MrfVnK B{z GkJhpzdh$ nkg; ftZu fBiZmD d/ wzst Bkb uzrhF:'rsk gqkgs$f;ybkJhF gqkgs g[fb; nwb/ okjhA ;bkj w;tok d/Dk.
3a ;hBhno nø;oK d[nkok wfjbktK ns/ pZfunK fto[ZX ofi;No ehs/ e/;K dh søshô eoBh.
4a N'bFw[es pkb j?bgFbkJhBFokjhA f÷bQ/ ftZu wfjbktK$pZfunK dh ;jkfJsk eoBh.
(j) fJôfsjkoh w[÷ow ;?Zb dk fJzukoi (fJz;g?eNo)
fJôfsjkoh w[÷ow ;?Zb d/ eosZt$ekoi fBwBFnB[;ko jBL -
1a fJôfsjkoh w[÷ow$Gr"V/ ftneshnK d/ e/;, økJhbK pko/ søshô eoBh ns/ T[BQK B{z frqøsko eoB d/ ftôô T[gokb/ eoB/.
2a Gr"V/ eoko fdZs/ rJ/ fJôfsjkoh w[÷owK fto[ZX ø"idkoh ÷kpsk ;zxsK dh Xkok 83 nXhB ekotkJh nkozG eoBh.
(e) w[eZdw/pk÷h ;?Zb dk fJzukoi (fJz;g?eNo) w[eZdw/pk÷h ;?Zb d/ eosZt$ekoi fBwBFnB[;ko jBL -
1a w[edw/pk÷h nXhB e/;K ftZu fJ;srk;/ d/ rtkjK B{z ;zy/g ikDekoh d/Dk ns/ e/;K dh d'ôFf;ZXh bJh ;ko/ T[gokb/ eoBk.
2a ;wkfJs (NqkfJb) ndkbs ftZu ikfJdkd e/;, fpBK fe;/ n;wZoEk s'A g/;a eoBk ns/ ;wkfJs ndkbs dhnK ekotkJhnK ;pzXh g[fb; ;[govzN$iô{;h Bkb ;zgoe eoBk.
(y) ;zwB nwb/ dk fJzukoi (J/an?;ankJha) ;zwB nwb/ d/ eosZt$ ekoi fBwB nB[;ko jBL -
1a f÷bQ/ d/ w[eZdw/pk÷h nXhB wkwfbnK ;pzXh tZyFtZy ndkbsK d[nkok ikoh ehs/ ;zwB, B'fN; ns/ tkozN ;pzXs p/sko (tkfJob?;) ôkyk.
(r) p/sko (tkfJob?;) ôkyk fJBukoi (fJz;g?eNo)
1a ;kohnK w'NoFrZvhnK d/ BkbFBkb ftneshrs nfXekohnK$ eowukohnK B{z p/sko (tkfJob?;) ;?ZN w[jZJhnk eotkT[D/.
2a ftGkr d/ ;kohnK fe;wK d/ p/sko (tkfJob?;) ;?ANK dh ;KGF;zGkb oZyFoykU ns/ w[ozws.
2a gqôk;B ftzr
T) J/avhaihagha gqôk;B
gqôk;B ftzr dk w[Zyh J/avhaihagha gqôk;B j? ns/ T[j T[gpzX eoB (gq'th÷fBzr) ns/ ;doFw[ekw (j?ZvFe[nkoNo) d'jK vth÷BK dh fBrokBh eodk j?. T[j wB[Zyh t;hfbnK ;w/s ftGkr d/ t;hfbnK dk gqpzX eoB bJh f÷zw/tko j?. T[j dh ;jkfJsk nkJhaihagha ;dow[ekw ns/ nkJhaihagha T[gpzX eoB (g'th÷ ftzr) d[nkok ehsh iKdh j?.
(2) fiBQK d/ fJõfsnko ns/ eosZt fBwB ti'A ft;Ekog{ope ;{uh pZX ehs/ rJ/ jB. n?go, T[j eK;N/pb s'A b? e/ fJ;zg?eNo sZe d/ nkj[d/ d/ eowukohnK dhnK fdZshnK rJhnK$poeoko oZyhnK rJhnK ;÷ktK fto[ZX gqshFp/BshnK pko/ vhaihagha d/ ns/ nkJhaihagha se d/ ns/ ;bkBk r[gs fog'NK dhnK gqfse{b fNZgDhnK fto[ZX ø?;bk eoB pko/ ;"Ag/ rJ/ fJõfsnkoK B{z wkDdk j?.
J/avhaihagha gqôk;B d/ w[Zy ekoi j/m nB[;ko jBL -
i) g[fb; gqôk;B ns/ gzikp g[fb; d/ y/soh :{fBNK ;w/s tZyFtZy ftzrK d/ ezwFeki ftZu ;[Xko fbnkT[D bJh gkfb;hnK B{z fBo{gD eoBk, T[bheDk nwbh o{g d/Dk ns/ fsnko eoBk.
ii) vhaihagha (vkfJo?eNo iBob g[fb;) dh ö?oFw"i{drh ftZu iK i/eo vhaihagha nfij/ ukj[D sK tZyFtZy fJeZsosktK ftZu vhaihagha dh B[wkfJzrh eoBk.
iii) ihaU÷ dhnK soZehnK, s?BkshnK ns/ spkdfbnK ;zpzXh ckfJbK T[s/ ekotkJh J/avhaihagha$gqôk;B okjhA ehsh iKdh j?.
iv) ;[govzNK (døsoh nwb/) dhnK s?BkshnK$spkdb/.
v) nkJhaihagha d/ nj[Zd/ tkb/ nø;oK d/ j[ewK fto[ZX nghbK.
vi) ftXkBF;GkFeko'pko
vii) okyt/A d;fsnK (foiot÷), ;[oZfynk d;fsnK (rkovi) ns/ nrtkBh d;fsnK (n?;ekoN;) dh nktkikJh.
viii) ;ko/ i/aU÷$ghaghan?;a (gzikp g[fb; ;/tktK) nø;oK dh S[ZNh bJh Brd oew ;pzXh ns/ T[BQK dh ewkJh S[ZNh d/ wkwb/, f÷fbQnK d/ ;hBhno g[fb; egskBK (n?;an?;agh÷) ns/ vhankJha iha ns/ T[; s'A T[gob/ nj[d/ tkb/ nø;oK d/ S[ZNh d/ wkwfbnK s'A S[ZN, J/avhaihagha$ gqôk;B d[nkok fBgNkJ/ ikDr/.
ix) ;[govzNK (døsoh nwb/) d/ nj[Zd/ d/ nø;oK d/ ;pzX ftZu r[gs fog'oNK bJh gqtkB eoB tkbh nEkfoNh.
x) GbkJh øzv d/ ;pzX ftu, T[j ;"Ag/ rJ/ vhaihagha d/ wBi{oh d/D ;pzXh fJõfsnkoK dh g{oh soQK tos'A eo/rk.
xi) T[ZuFgqfsôs ftneshnK d/ d"fonK d/ ;pzX ftZu g[fb; gqpzX eoBk.
xii) 60 fdBK se g[fb; nø;oK$eowukohnK dh gqGkfts fvT{Nh s'A tZX ns/ ;oekoh eowukoh dh ö?o w"i{drh dh wB÷{oh d/D d/ fJõfsnko ns/ gzikp f;tb ;/tktK fB:wKtbhFfibdF1 dh bVh BzL 6 d/ fB:w 15a1 nXhB b'VhAdhnK ôosK d/ skp/ gzikp izw{ s/ eôwho, fjwkub gqd/ô, jfonkDk, oki;EkB ns/ fdZbh s'A pkjo ;fEs ;EkBK s/ s?Bks eoB ;pzXh fJõfsnko.
xiii) tXhe vkfJo?eNo iBob, g[fb; d/ nj[Zd/, fi; d/ bJh vhaihagha ezNo'fbzr nø;o j? s'A xZN d/ nø;oK d/ d"fonK d/ gq'rokwK B{z gqtkB eoB ns/ T[BQK d/ ;øoFGZfsnK d/ fpbKFT[Zs/ gqshF j;skõo eoB d/ fJõfsnko.
(n) nkJhaihagha (fJz;g?eNo iBob, g[fb;) ;dow[ekw
T[j ;do w[ekw vth÷B dk w[yh j?, i' wB[Zyh tôhfbnK ns/ nkw gkfb;h wkwfbnK d/ gqpzX ;zpzXh ;ko/ wkwfbnK dk fBgNkok eodh j?. e/Adoh ;oeko ns/ oki ;oeko eqwtko nkJhaghan?;a (Gkosh g[fb; ;/tktK) bJh ekvo ezNo'b eoB dhnK nEkfoNhnK jB. n?go, T[BQK dk ;kok foekov, ;w/s ;bkBK r[gs fog'NK d/, ;dow[ekw ftZu oZfynk iKdk j?. fJj vth÷B fJBQK d'jK ekvoK Bkb ;pzXs nwb/ pko/ ;ko/ wkwfbnK bJh f÷zw/tko j?. fJ; s'A fJbktk, fJj fJz;g?eNoK ns/ døsoh nwb/ dh ekvo ezNo'b eoB tkbh nEkfoNh j?. fJj eK;N/pb s'A b? e/ fJB;g?eNoK d/ nj[d/ se ;ko/ eowukohnK ;pzXh, Gosh bJh nzsoFo/AiF spkdfbnK ns/ j'o ;/tktK d/ wkwfbnK bJh fBoDk th eodh j?. fJj e/Adoh ;hBhnosK o';No d/ nkXko T[s/ J/an?;ankJha ;jkfJe (;p fJ;zg?eNo) ns/ ;pFfJz;g?eNo d/ nj[Zd/ dhnK gdFT[BshnK dk ezw th ;zGkbdk j?. nkJhaihagha (fJz;g?eNo iBob g[fb;), ;dow[ekw dh vhankJhaiha, gqôk;B, vhankJhaiha w[eZdw/pk÷h J/ankJhaiha, g;'Bb, J/ankJhaiha , GbkJh ns/ J/ankJhaiha, w[eZdw/pk÷h d[nkok ;jkfJsk ehsh iKdh j?. nkJhaihagha (fJz;g?eNo iBob, g[fb;) ;doFw[ekw d/ w[Zy ekoi j/m nB[;ko jBL -
i) g[fb; gqôk;B ns/ gzikp g[fb; d/ y/soh :{fBNK ;w/s tZyFtZy ftzrK dh ekor[÷koh ftZu ;[Xko fbnkT[D bJh gkfb;hnK fBo{gD eoBhnK, T[bheDhnK, T[BQK B{z nwbh o{g d/Dk ns/ T[j fsnko eoBhnK.
ii) ihavhagha$J/avhaihagha gqôk;B, i/eo vhaihagha$J/aihagha gqôk;B ukj[D iK T[BQK dh ö?oFw"i{drh dh ;{os ftZu tZyFtZy fJeZsosktK ftZu soiwkBh eoBh.
iii) gkfb;hFwkwfbnK ;pzXh vhaihagha$ J/avhaihagha B{z g/ô ehshnK ikD tkbhnK ;kohnK økfJbK nkJhaihagha okjhA G/ihnK ikDrhnK. n?go, T[j j/m fby/ wkwfbnK T[j nzfsw ø?;b/ b? ;e/rkL -
Goshl s?BkshnK ns/ spkdfbnK ;w/s fJz;g?eNoK$;p fJz;g?enoK$ ;jkfJe ;p fJ;zg?eNoK ns/ ;jkfJeK dk nwbk.
ö?oF;oekoh ;zrmBK dh gqfsFfB:[esh
ihaU÷ Bkb ;pzfXs dhtkBh dkt/.
r[gs ôkyk dh fBrokBh.
r÷fNv nwbk.
vhankJhaiha d/ nj[Zd/ d/ nø;oK d/ j[ewK fto[ZX ö?oF;oekoh ;zrmBK ns/ Uanko÷a dhnK nghbK ns/ gqsh p/BshnK.
vhankJhaiha d/ nj[Zd/ d/ nø;oK d/ j[ewK d/ fto[ZX eko÷ekoh eboeh nwb/ dhnK nghbK ns/ gqshp/BshnK.
fJBkwK, gq;z;k gZsoK swr/ d/D d/ e/; .
(J) vhankJhaiha gqôk;B
r[gs ôkyk, nkwFgqôk;s ns/ ö?oFr÷Nh nwbk ôkyk Bkb ;pzXs ;kohnK ckfJbK T[s/ vhankJhaiha gqôk;B d/ okjhA dh ekotkJh ehsh iKdh j?. n?go, T[j j/m fby/ wkwfbnK ftZu nzfsw fBoDk b? ;edk j?.
i) ;jkfJe ;pFfJz;g?eNoK ns/ ;p fJz;g?eNoK dhnK s?BkshnK ns/ pdbhnK.
ii) eK;N/pbK dk nwbk. n?go, S'NK b'VhAd/ e/ô jw/ôk jh vhaihagha B{z g/ô ehs/ ikDr/.
iii) eboZeK d/ gZXo s/ døsoh nwb' dhnK s?BkshnK ns/ pdbhnK.
iv) GbkJh øzv fB:wK ftZu T[dx'fôs nB[;ko eof÷nK dh wB÷{oh.
v) U nko÷ dhnK gqshFfB:[eshnK.
vi) ö?o ;oeko ;zrmBK ns/ Uanko÷a Bkb ;pzfXs dhtkBh dkt/.
vii) e"wKsoh g[fb; efwôB dhnK fôøko;K B{z bkr{ eoBk.
viii) ikfJdkd dh fteoh ns/ õohd bJh gotkBrh ns/ ubFnuZb ;zgsh dhnK foNoNK ;w/s ö?oF;oekoh ;zrmBK U nko÷F;pzXs nwb/ dh fit/A fe ub
ix) T[; dh fBrokBh ôkyktK Bkb ;pzXs nkw o[NhB dhnK økJhbK dk fBgNkok eoBk.
x) u'DK.
xi) ;bkBK gqôk;eh fog'N.
xii) gqphDs soZeh d/ ;ko/ wkwb/.
;) nkJhaihagha (fJz;g?eNo iBob g[fb;)
T[gpzXeoB fJõfsnkoK dh ;g[odrh d/ Bshi/ ti'Al fJz;g?eNo iBob, g[fb; T[gpzXeoB, gzikp vhaihagha gzikp B{z fwb/ ftZvh fJõfsnkoK dh tos'A eo fojk j?. ghan?cankoa fibdF1 d/ fB:w 19a6 dh bVh BzL 1 nXhB T[; d[nkok nfXekoK 60,000$- o[gJ/ dhnK õohd dkohnK dh wB÷{oh fdZsh ik ojh j?. T[;/ d/ j'o ekoi fBwB nB[;ko jBL -
1a gzi ;kbk :'iBktK dh fsnkoh ns/ fJBQK efwôBK d[nkok w[jZJhnK eotkJ/ rJ/ øzvK dh tos'A.
2a ;kbkBk nkX[fBeheoB :'iBk dh fsnkoh ns/ T[es ;ehw ftZu w[jZJhnk eotkJ/ rJ/ øzvK dh tos'A.
3a ;haghaUa noEks ghaUan?ba, N?Bhø'B, døsoh õofunK ns/ j'o c[Neb fpbK ;pzXh ;ko/ õofunK d/ 10,000$- o[gJ/ s'A T[go ns/ 60,000$- o[gJ/ sZe d/ õouk fpb.
4a ;haghaUa gzikp ftZu N?bhø'B e[B?eôB brkT[D/ ns/ 10,000$- o[gJ/ s'A T[go ns/ 60,000$- o[gJ/ sZe d/ N?bhø'BK fpbK B{z wB÷{oh d/Dh.
5a w[Zy wZd ÒÒ2055Fg[fb;ÓÓ nXhB tXhe øzvK ns/ piN Bkb ;pzXs ;ko/ wkwfbnK pko/ gZsoFftjko.
6a nypkoK ns/ o;kfbnK dh wB÷{oh.
7a j[ve' d/Ddkoh.
8a g[fb; dhnK fJwkosK d/ feokJ/ dh ndkfJrh.
9a S'N/Fw'N/ ekoi.
10a gzikp ftXkB ;Gk d/ wkwfbnK ;pzXh gZsoFftjko.
11a Gkosh g[fb; ;/tktK (nkJhaghan?;a) ns/ gzikp g[fb; ;/tktK d/ nø;oK B{z ô[o{nksh todhnK dh roKN ns/ T[BQK B{z ftnkT[D ;pzXh roKN dh wB÷{oh.
12a gzikp oki ns/ Bkb brd/ okiK ftueko 60 fdBK d/ nzdo tkbh fvT{Nh d/ x/o/ s'A pkjo tkb/ ;øo dh wB÷{oh.
13a nkJhaghan?;a (Gkosh g[fb; ;/tktK) nø;oK B{z Òe'Jh wzr BjhAÓ ;oNhføe/N ikoh eoBk.
14a oki d/ J/ankJhaJ/a$o/Ai jfEnko;kiK ns/ nwb/ d/ gohye d[nkok w[nkfJBk ehs/ ikD tkb/ jfEnkoK ns/ n;b/ ;pzXh w[nkfJBkF fog'oNK ns/ jfEnkoK ns/ n;b dh ;KGF;zGkb ;pzXh jdkfJsK dk ikoh ehsk ikDk.
15a j'J/ B[e;kBK dh t;{bh dhnK fôcko;K.
16a b'e ;Gk, oki ;Gk ns/ ftXkB ;Gk d/ gqôB.
j) vhankJhaiha T[gpzXeoB
vhankJhaiha T[gpzX eoB T[; dh fJT[A s?Bksh j'D eoe/ 20,000 o[gJ/ sZe dhnK õohdFdkohnK dh ftZsh wB÷{oh d/D bJh ;woZE j?. j'o ekoi j/m nB[;ko jBL -
1a 20,000 o[gJ/ sZe dhnK õohdFdkohnK dh gqtkBrh d/Dk.
2a fJôfsjko fpbK dh ndkfJrh.
3a fbyDF;wZroh ns/ SgkJh økowk dh ;gbkJh.
4a n?waNha g{b s'A nø;oK B/ nko÷h s"o s/ w'NoFrZvhnK d/DhnK.
5a ;gbkJh j[ewK d/ wzrFgZso ikoh eoBk.
6a jfEnko ns/ n;bk ikoh eoBk.
7a jfEnkoK$n;b/ dh ns/ T[Xko nkXko n;b/ dh nzsoFg[fb; :{fBNK ftZu tzv.
8a ndkbsh wkwb/.
9a t;sK$;ki'F;kwkB dh gqkgsh ;pzXh oki, n?;a n?uaJ/a ftd/ôK Bkb gZso ftjko.
e) ezNo'bo (ftZs ns/ b/yk)
ftZsh wkwfbnK ftZu, ezNo'bo (ftZs ns/ b/y/) dhnK f÷zw/tkohnK j/m nB[;ko jBL -
1a g[fb; ftGkr d/ ;kbkBK piN dh fsnkoh.
2a ;w[Zu/ g[fb; ftGkr dk õouk, fijVk fe J/aiha gzikp dhnK tjhnK ftZu tZyFtZy S'N/ T[g wZdK, w[Zy wZdKF ÒÒ2005-g[fb;ÓÓ nXhB okytK j[zdk j?, d/ fwbkB ;pzXh gZso ftjko.
3a Bhw ø"ih pbK$nkoaghan?øa$ nkoan?;aghan?øa d/ eb/wK ;pzXh gZsoFftjko.
4a wZdF ÒÒ2055Fg[fb;ÓÓ nXhB tXhe õou/ B{z fB:fws eoBk.
5a j'o oki ;zrmBK ftZu s?Bks ehs/ g[fb; eowukohnK d/ õou/ dh gqshFg{osh ;pzXh gZsoFftjko nkfd.
6a nXhB :{fBNK d/ b/ykFgVskb fJsok÷Fnzdo}{Bh b/ykFgVskb fJsok÷.
w{b gzBk - 53
7a õou/ dh ;koDh dh fsnkoh ns/ bzfps d/D dkohnK ;w/s piNFwkwfbnK d/ ;pzX ftZu y/soh g[fb; :{fBNK s'A wzrhnK rJhnK tZyFtZy ikDekohnK dk ;zfus eoB.
8a oki ;oeko gqôk;eh ftGkr$ftZs ftGkr$ vkfJo?eNo (õ÷kBk ns/ b/y/) Bkb ftZsh wkwfbnK pko/ whfNzr.
9a 10,000$- o[gJ/ sZe w[ozws$ ghaUan?ba ;pzXh fpbK dh wBi{oh.
10a ;ha gha Ua ftZu s?Bks nø;oK$eowukohnK dh sBõkj eYtkT[Dh.
11a ;haghaUa noEks ghaUan?ba, døsoh õofunK ns/ j'o c[Neb fpbK Bkb ;pzXs ;ko/ õofunK d/ youkFfpZb.
12a 10,000$- o[gJ/ sZe d/ N?bhc{B fpbK dh wB÷{oh.
13a ihaU÷ ns/ døsoh nwb/ B{z jo/e fe;w dh g/ôrh dh wB÷{oh.
14a ;haghaUa, gzikp ftZu s?Bks ehs/ rJ/ nø;oK$eowukohnK dh n?e;Frq/ôhnK rqKN ns/ g?BôB dh wB÷{oh d/ e/;.
15a ;haghaUa, gzikp d/ nkJhaghan?;a (Gkosh g[fb; ;/tktK) nø;oK ns/ døsoh nwb/ dh ro[Zg phwk ;ehw.
16a g?BôB dh wB÷{oh ftZu d/oh ö?oFwB÷{oh Bkb ;pzXs gZso ftjko eoBk.
17a ;haghaUa gzikp ftZu s?Bks ihaU÷ ns/ døsoh nwb/ d/ e'Jh wzr BjhA ;oNhføe/N ikoh eoB/.
18a ;haghaUa d/ doikFuko (4) eowukohnK d/ ihaghan?ca ftu'A g/ôrhnK dh wB÷{oh ns/ doik uko eowukohnK d/ ihaghan?ø dk oZyFoykT[.
19a n?waJ/a;haNha e/;K dh wB÷{oh bJh sith÷K.
20a ;ko/ nkJhaghan?;a (Gkosh g[fb; ;/tktK) d/ nø;oK$oki g[fb; nø;oK$r÷Nh nø;oK dh sBõkj fB:s eoB, ;kbkBKF soZehnK, sBõkj ;fbZgK ikoh eoB ns/ ;/tkFgZsohnK dh ;KGF;zGkb ns/ T[BQK dhnK ;/tktK d/ foekov dh th ;KGF;zGkb.
21a nz;rshnK ;pzXh tZyFtZy :{fBNK gk;'A gqkgs j'JhnK sBõkj fB:[e eoB ;pzXh gqsh p/BshnK s/ ekotkJh eoBh.
y) tXhe fJB;g?eNo iBob$T[gpzXB
tXhe fJB;g?eNo iBob$T[gpzXB fvgNh fJB;g?eNo iBob$ T[gpzXB ns/ fJB;g?eNo iBob g[fb; T[gpzXB dh ;jkfJsk eoB bJh j[zdh j?L -
1a 10,000$- o[gJ/ sZe dhnK õohdFdkohnK bJh gqtkBrh d/D bJh ;woZE j?.
2a gqpzX eoB, fJwkosK ns/ nX[fBeheoB ôkyk d/ ezw eki dh fBrokBh.
3a b/yk ôkyk ftZu ehs/ ikD tkb/ ;haghaUa gzikp ftZub/ N?bhc'BF e[B?eôBK d/ nzsoFspkfbnK d/ ezw pko/ r'o eoBk.
4a ;kbkBk :'iBk nB[wkB, ;'X/ j'J/ :'iBk nB[wkB, 5 ;kbK :'iBk dh fsnkoh, ftZsFefwôB Bkb ;pzXs ekoi, ns/ nX[fBeheoB ;ehw d/ nXhB :'iBk dh fsnkoh nkfd.
r) tXhe fJB;g?eNo iBob$nkowkw?AN (jfEnkopzdh)
1a nkowkw?AN (jfEnkopzdh) ôkyk d/ eko÷ B{z t/yDk.
2a ;økJh eoB tkbh wkb ;wrZoh, tXhe g[of÷nK. nZEo{ r?;K B{z ikoh eoBk.
3a oki d/ fJB;g?eNo iBob$o/Ai jfEnko (nkow'oo) ns/ n;bk gohye d[nkok goyFfog'N ftZu T[mkJ/ rJ/ B[efsnK dh x'y eoBk.
x) fvgNh ezNo'bo (ftZs ns/ b/yk)
fvgNh ezNo'bo (ftZs ns/ b/yk) fBwB wkwfbnK Bkb ;pzXs ekoi ezNo'bo (ftZs ns/ b/yk) ns/ fJB;g?eNo iBob g[fb;$T[gpzXB nXhB eodk j?L -
1a ihaghaczv ôkyktK d/ ezwFeki dh fBrokBh eoBh.
2a nkJhaghan?;a ghaghan?;a, fJB;g?eNol døsoh ekvo ns/ ftfdneFwkfjoK d/ nzfsw G[rskB.
3a gha gha n?;a fJz;g?eNoK døsoh ekvo ns/ gqfsfB:[es eowukohnK dhnK :'r g/ôrhnK Bk w'VB :'r g/ôrhnK.
4a ihaghan?øa Bzpo dh nbkNw?AN ns/ Bkw÷drhnK dh gqtkBrh.
5a nzfsw ohftT{.
6a b/yk gVskb fog'N d/ g?oQ.
7a ihaghan?ca Bkb ;pzXs ndkbsh e/;.
ôkyktK dk ekoiF;zukbB
T[gpzXB ôkykL -
T[gpzXB ôkyk e/Adoh s"o s/ fBwB dh gqkgsh bJh f÷zw/tko j?L -
1a xo dhnK t;s{nK dh f;bkJh bJh tZyFtZy fe;w d/ eZgV/.
2a todh ;pzXh fsnko t;s{nK ns/
3a ;k÷F;kwkB dhnK t;s{nK dh gqkgsh bJh th$N?ANK dh gqkgsh th e/Adoh s"o s/ ehsh iKdh j?. Gkos ;oeko dh nX[fBeheoB ;ehw nXhB w[jZJhnK eotkJ/ rJ/ øzvK ftu' nkw t;sK$;k÷F;kwkB ;haghaUa gZXo s/ õohfdnk ik fojk j? ns/ T[gpzXB ôkyk ftZu T[; pko/ ekotkJh ehsh ik ojh j?. gqkgsh x'fVnK dh vhaihagha$ jfEnkopzd pNkbhnBK i' fe fJ; wzst bJh e/Adoh nø;o j?, okjhA ehsh iKdh j?. fJ; ôkyk ftu'A fJZe ;[govzN fszB ;jkfJe ns/ fJZe i{Bhno ;jkfJe s?Bks ehs/ iKd/ jB.
nkX[fBeheoB ôkykL -
Gkos ;oeko dh oki g[fb; pbK dk nkX[fBeheoB ;ehw nXhB, oki g[fb; pbK d/ ;w[Zu/ nkX[fBeheoB bJh øzv n?wan?uaJ/a d[nkok w[jZJhnk eotkJ/ ik oj/ jB. Gkt/A fe nkX[fBeheoB ôkyk fJe ö?o wB÷{oô[dk ôkyk j?, fijVh fe Gkos ;oeko, n?wan?ua J/a$oki ;oeko d[nkok T[es ;ehw nXhB w[jZJhnk eotkJ/ rJ/ øzvK B{z fJ;s/wkb eoB bJh ns/ Gkos ;oeko dhnK nrtkJhFbhjK nB[;ko nkX[fBeheoB :'iBktK B{z fsnko eoB ns/ g/ô eoB d/ ezw dk fBgNkok eodh j?. fJe' ;[govzN ns/ d' ;jkfJe fJ; ôkyk ftZu s?Bks ehs/ iKd/ jB.
fJwkos ôkyk
fJwkos ôkyk g[fb; eowukohnK g[fb; EkfDnK ns/ j'o gqôk;eh fJwkosK bJh wekB T[;koh torhnK fJwkosK dh BthA T[;koh d/ ezw dk fBgNkok eodh j?. fJj ÒÒS'N/ w'N/ eko÷KÓ d/ Bkb'A Bkb g[fb; dhnK fJwkosK nkfd dh ;KGF;zGkb ns/ w[ozws d/ ezw Bkb ;pzXs e/;K dk th fBgNkok eodh j?. ;doFw[ekw fty/ fJwkosK B{z feokJ/ s/ b?D ns/ fojkfJô dh nbkNw?AN d/ ezw B{z th fJwkos ôkyk d[nkok BfiZfmnk iKdk j?. fJj g[fb; ftGkr bJh ÷whB B{z gqkgs eoB ns/ õohdD dk ezw th eodh j?. o;kfbnK$ioBbK$ fB:sekbh nõpkoK dhnK õohdF dkohnK$fJôfsjjkoh fpbK dh wB÷{oh$ fpibh$gkDh fpbK dh ndkfJrh nkfd th fJwkos ôkyk ftZu BfiZm/ iKd/ jB. fJ; ôkyk ftZu fJe ;[govzN, fszB ;jkfJe, fszB eboe s?Bks ehs/ iKd/ jB.
NqK;g'oN ôkyk
NqK;g'oN ôkyk w'No rZvhnK dhnK õohd dkohnK ;KGF;zGkb ns/ w[ozws nkfd dk ezw BfiZmdh j?$NkfJoK$fNT{pK dh õohd bJh wB÷{oh, w'NoFrZvhnK B{z p[fbN go{c eoBk, pkvh c?pohe/ôB nkfd d/ ezw fJ; ôkyk ftZu BfiZm/ ik oj/ jB. fJj w'NoFrZvhnK B[z gqkgsh$õohd, w'NoFrZvhnK d/ ;w{jK (cbhN) dh frDsh tXkT[D$xNkT[D, ghaUan?ba dh õohd, tZyFtZy fvT{NhnK bJh w'NoFrZvhnK B[z nko÷h s'O s/ brkT]Dk, w'No rZvhnK$w'No rZvhnK d/ NkfJoK$fNT{pK g[of÷nK B{z Bekok (ezvw) eoB ;pzXh g[fb;h wkwfbnK dk th fBgNkok eodh j?. ;[govzN dh nk;kwh õkbh j?. fJ; ôkyk ftZu fszB ;jkfJe, fJe i{Bhno ;jkfJe ns/ fJe ebZoe s?Bks ehsk iKdk j?.
jfEnko ôkyk
jfEnko ôkyk Gkos ;oeko s'A jfEnko ns/ n;b/ B{z gqkgs eoB d/ e/;K B{z BfiZmdh j?. e/Adoh jfEnkoFGzvko s'A nZEo{ r?; n;b, jfEnko s/ n;bk tZyFtZy :{fBNK B{z ikoh eoBk, õkbh ekos{;K dk fBgNkok eoBk, fgxbD GZmh B[{z brkT[Dk$nZEo{ r?; d;sk ns/ ÷ps ehs/ jfEnkoK dk fBgNkok eoBk nkfd nwb/ th jfEnko ôkyk ftZu BfiZm/ iKd/ jB. fJ; ôkyk ftZu fJe ;[govzN, d' ;hBhno ;jkfJe ns/ fJZe i{Bhno ;jkfJe s?Bks ehs/ iKd/ jB.
piN ôkyk
piN ôkyk ;w[Zu/ g[fb; ftGkr bJh piN B{z fsnko eoB ns/ oki ;oeko d[nkok w[jZJhnk eotkJ/ rJ/ øzvK dh tzv d/ ezw dk fBgNkok eodh j?. fJj nkJhaihagha$gqpzXB d/ ;w[Zu/ ezNo'b Bkb ezNo'bo (ftZs ns/ b/y/) d/ c"oh ezNo'b nXhB ekoi eodh j?. fJ; ôkyk ftZu fJe ;[govzN, S/ ;jkfJe s?Bks ehs/ iKd/ jB.
sBõkj fB:s eoB ôkyk
fJj ôkyk ;ko/ nkJhaghan?;a nø;oK gqfsfB:[es nfXekohnK oki d/ g[fb; nø;oK j'o r÷Nh nø;oK, ;haghaUa ftZu s?Bks ;ko/ døsoh nwb/ dh sBõkj fB:s eoB d/ ezw dk fBgNkok eodh j? ns/ fJBQK nø;oK$eowukohnK dhnK ;/tkFgZsohnK$ukb ubD gZsohnK th oZydh j?. fJ; s'A fJbktk, fJj ôkyk sBõkj fB:s eoB, sBõkj ;e/bK dh ;"AX ns/ T[; ;pzXh g?dk j'D tkbhnK n;zrshnK ;pzXh ;oeko sBõkj efwôB Bkb gZso ftjko pko/ gkfb;hFwkwfbnK dk th fBgNkok eodh j?. fJ; ôkyk ftZu fJe ;[govzN ns/ d' ;jkfJe s?Bks ehs/ iKd/ jB.
ihaghaczv ôkyktk (1,2 ns 3)
;do w[ekw fty/ s?Bks g[fb; ftGkr d/ nø;oK$eowukohnK d/ ihaghaczv b/y/ d/ oZyFoZykU bJh ekoiK dk fBgNkok ihaghaczv ôkyktK ftZu ehsk ik fojk j?. fJj ôkyktK ihagha czv ftu'A w'VB :'r ns/ BkFw'VB :'r g/ôrhnK tZX toQ/ ;/tk fBtfosh s'A pknd ihagha czv dh nzfsw ndkfJrh d/ ekoi dk fBgNkok eodh j?.
4a ngokX ftzr
ngokX ftzr d/ nø;o g[fb; fB:w, c"idkoh ÷kpsk ;zxsk, f;tb ;/tktK ns/ wB[Zyh nfXekoK dh ;[oZfynk n?eN, 1993 ftZu fBoXkos ehs/ nB[;ko ns/ wkD:'r gzikp ns/ jfonkDk jkJh e'oN, Gkos d/ ;[gohw e'oN ns/ j'o ;hBhno nø;oK dhnK jdkfJsK nB[;ko nkgDhnK fvT{NhnK fBGkT[Adk j? ns/ fJõfsnkoK dk fJ;s/wkb eodk j?.
5a nzdo{Bh u"e;h ;?Zb (nkJhatha;ha) s/ wB[Zyh nfXeko ftzr
nzdo{Bh u"e;h ;?Zb e'b e'Jh ftZsh ns/ gqôk;eh fJõfsnko BjhA j?. tXhe vhaihagha$nkJhatha;ha gk; fe;/ nkJhatha;ha nø;o iK fe;/ th nXhB :{fBN d[nkok ehsh rJh iKu gVskb B[z gqtkB eoB iK õkoi eoB dk fJõfsnko j[zdk j?. nkJhatha;ha nø;oK dhnK fvT{NhnK fôekfJsK dh iKuFgVskb eoBk j?. fJj ;?b, ;haghaUa d[nkok fgZm nzeD BzpoL 3032-63$ e'BFn?;aJ/a-1 (i), fwsh 1-12-1999 okjhA ikoh ehs/ nkgD/ ;EkJh j[ewK ftZu doi ehshnK jdkfJsK nB[;ko ezw eodk j?.
gzikp g[fb; ftubk wB[Zyh$nfXeko ;?Zb J/avhaihagha$ nkJhatha ;ha s/ wB[Zyh nfXeko, gzikp dh ;w[Zuh fBrokBh j/m ezw eo fojk j?. fJ; ôkyk ftZu fJZe nkJhaihagha, fJZe n?Z;agha ns/ fJe vhan?;agha dh s?Bksh ehsh iKdh j?. fJ; ;?Zb e'b e'Jh ;[szso piN iK ftZs$ fJõfsnko BjhA j?.
6a nktkikJh ftzr
T) nkJhaihagha nktkikJhL - T[j nktkikJh ftzr dk ezNo'b eoB tkbk nfXekoh j? ns/ T[j Nq?føe ftzr d/ ezw eki dh fBrokBh eodk j?.
n) J/ankJhaiha, nktkikJhL - T[j nktkikJh ftzr d/ fBrokB nø;o j? ns/ T[j ;ko/ gkfb;h wkwfbnK ns/ ôkjh wkorK gNo'b w'No rZvhnK B{z u?Ze eoB ftZu nkJhaihagha$ No?føe dh ;jkfJsk eodk j?.
J) vhan?;agha (T[g g[fb; egskB) nktkikJhL -T[j nktkikJh ftzr d/ ezw dh fBrokBh eodk j? ns/ nkJhaihagha ns/ J/ankJha iha$ nktkikJh d/ ;ko/ wkwfbnK ns/ ôkjFokjK gNo'b w'No rZvhnK dh iKu gVskb eoB ftZu ;jkfJsk eodk j?.
7a fB:w ftzrL
oki g[fb; d/ ezwFeki d/ ;zukbB ;pzXh w"i{dk n?eNK$fB:wK ftZu sowhwK bJh f;økoôK dk ;[Mkn d/Dk.
8a o/bt/ g[fb;
;ko/ r÷fNv nø;oK fJz;g?eNoK, n?;a n?ua U÷ (EkDk nfXekohnK) ns/ T[BQK d/ nXhB nwb/ B{z T[jh fJõfsnko ns/ f÷zw/tkohnK ;"AghnK iKdhnK jB, i' f÷fbQnK o/AiK ns/ ÷'BK ftZu s?Bks T[BQK d/ pokpo nj[d/ d/ nfXekohnK$w[nk÷wK gk; jB ns/ c"÷dkoh ÷kpsk ;zxsk, o/bt/ n?eN, g[fb; n?eN ns/ j'oBK ekB{zBK ftZu do;kJ/ nfij/ nø;oK dhnK fvT{NhnK f÷zw/tkohnK ns/ fJõfsnko th ;"Ag/ iKd/ jB. fJ; s'A fJbktk, ghaghankoa (gzikp g[fb; fB:w) 28a7 (1) nB[;ko, j'oBK d/ BkbFBkb j/m fby/ ftô/ô fvT{NhnK o/bt/ g[fb; T[s/ ;"AghnK iKdhnK jBL -
(T) ftnesh iK ;zgsh B{z B[e;kB s'A w[;øoK B{z ;o[Zfyns oZyDk.
(n) o/bt/ ;N/ôBK ns/ rZvhnK ftZu ekB{zB ns/ ftt;Ek B{z pDkJh oZyDk.
(J) ;N/ôB fty/ w[;køo rZvhnK d/ gj[zu ns/ otkBk j'D ;w/A jk÷o ofjDk ns/ w[;køoK ns/ o/bt/ nø;oK B{z jo/e ;zGt ;jkfJsk gqdkB eoBh.
(;) o/bt/ n?eN nXhB ;ko/ ngokXK ns/ T[gFfB:wK dhnK T[bzxDktK o/tb/ d/ nXhB eowukohnK tb'A ehs/ ikD tkb/ X'y/pk÷h iK nfsnkuko ;ko/ e/;K B{z T[fus nEkfoNh d/ fXnkB ftZu fbnkT[Dk.
(j) p/eko x[weZvK ns/ wzrfsnK s'A gb/Nøkow B{z w[es eoBk ns/ ôZeh ftneshnK, ;wZrboK ns/ fJBQK bkfJ;?A; s'A jfEnko b? e/ ;øo eo oj/ ftneshnK s/ B÷o oZyDh.
(e) w[;køok d[nkok fgS/ SZvh rJh ;zgsh bJh ;ko/ ub u[Ze/ (õkbh) ekos{;K dh sbkôh b?Dh.
(y) o/bt/ ;N/ôBK T[s/ GkV/ s/ b?D bJh feokJ/ dhnK rZvhnK B{z ezNo'b eoBk ns/ T[BQK Bkb ;pzXs o/bt/ nEkfoNhnK d/ ftfB:wK B{z bkr{ eoBk.
fJ; d/ BkbFBkb, ihankoagha (;oekoh o/bt/ g[fb;) j/m fby/ eosZt th fBGkT[Adh j?L -
( T) o/bt/ gNVhnK dh rôs eoBh.
(n) rZvhnK dh nrtkBh eoBh. o/bt/ n?eN ftZu sowhw d/ ekoD, nkoaghan?øa B{z fwsh 1-7-2004 s'A rZvhnK dh nrtkBh eoBh ô[o{ eo fdZsh j? gozs{ sK th nkoaghan?ca dh p/Bsh T[s/ ihankoagha d[nkok e[M rZvhnK dh nrtkBh ehsh ik ojh j?.
(J) ihankoagha o/bt/ n?eN d/ nfXekoFy/so nXhB nkT[Ad/ ;ko/ e/;K dh ;[DtkJh eodh j?. gozs{ fwsh 1-7-2004 s'A nkoaghan?øa n?eN dhnK e[M XkoktK nXhB nkoaghan?øa B{z ;[DtkJh :'r e/; b?D bJh nfXekfos ehsk frnk j?.
(;) o/bt/ ;[oZfynk ;ehw 1999, i' fe gzikp ;oeko d[nkok T[fus s"o s/ gqtkfBs j?, bkr{ ehsh iKdh j? ns/ ihankoagha fJ; d/ nB[;ko jh fvT{NhnK fBGkT[Adh j?.
(j) g[bK dh ;[oZfynk ghaJ/agha (gzikp jfEnkopzd g[fb;) d[nkok ehsh ik ojh j?.
9a f;ybkJh ftzr ns/ gzikp g[fb; nekdwh fcb"o J/avhaihagha s/ vkfJo?eNo, føb"o
1a fJj fJ; ;z;Ek dk w[Zyh j? ns/ ;ko/ nXhB nwb/ T[s/ ezNo'b eoB bJh, ;ko/ gkfb;h wkwfbnK, d/ w[bk÷wK nkgD/ nfXekoFy/so ftZub/ fJz;g?eNoK d/ nj[d/ sZe gZd T[BshnK$pdbhnK pko/ c?;b/ eoB bJh f÷zw/tko j?. fJj nekdwh B{z nbkN ehs/ ;ko/ øzvK B{z ezNo'b eoB bJh nEkfoNh th j?.
2a ghankoaNha;ha ns/ ghankoaNhan?;a, ijkB y/bK J/avhaihagha s/ vkfJo?eNo, ghaghaJ/a, føb"o dh fBrokBh ns/ ezN'ob nXhB ekoi eo oj/ jB.
vhankJhaiha ;z:[es vkfJo?eNo
1a vkfJo?eNo d/ d{i/ ewkB/ tkb/ nfXekoh ti'A ekoi eoBk ns/ vkfJo?eNo dh ö?oFw"i{drh ftZu nkw fBZsk gqsh dhnK fvT{NhnK fBGkT[DhnK.
2a ghankoa Nha;ha$ nkoaNha;ha ijkB y/bK T[s/ gqôk;eh ezNo'b.
3a ;ko/ fvgNh vkfJo?eNoK d/ ezwFeki dh fBrokBh.
4a FT[jhF
5a ghaghaJ/a j';NbK dk nkw gqpzX, ;kohnK fJwkosK ns/ ghaghaJ/a d/ p[fBnkdh YKu/ dh ;KGF;zGkb ns/ oZyFoykU.
6a n?øa n?;a n?ba ns/ bkfJpo/oh dk ezNo'b eoBk.
fvgNh vkfJo?eNo (nkw gqôk;B)
1a nekdwh dk GbkJh nø;o.
2a n?BaihaU÷$Uanko÷ dh w?; dh fBrokBh.
3a fpibJhFftzr T[s/ ezNo'b ns/ fBrokBh.
4a nekdwh ftub/ Xkofwe ;EkBK dk ezNo'b ns/ fBrokBh.
5a n?waNha (w'NoFNoK;g'oN) dk fJBukoi x'V ;tko nwbk, p?Av nwbk ns/ wfjbkFj';NbK s'A S[ZN j';NbK dk w[Zy tkovB.
fvgNh vkfJo?eNo (gqôk;B)
1a nzro/÷h døso dh fBrokBh ns/ ;ko/ ;/tkFwkwfbnK dk fBgNkok eoBk.
2a gqkgsh ns/ :'iBkpzdh roKN ns/ ;kohnK fJwkosK dh ;KGF;zGkb bJh f÷zw/tko.
3a ;oekoh e[nkNoK dh nbkNw?AN.
4a bkJhB÷ d/ nwb/, døsoh nwb/ ns/ doik 4 d/ ;ko/ eowukohnK T[s/ gqôk;eh ezNo'b.
5a ø'N' ôkyk dh fBrokBh fJ; d/ ;k÷F;kwkB ns/ wkbF;wZroh dh gqkgsh ns/ ghaghaJ/a nikfJp xo.
6a nekdwh e?Ag; dk w[Zy ;[oZfynk nfXekoh.
7a oew eYtkT[D ns/ tzv nfXekoh.
8a jfEnkoFGzvko eZgVk Gzvko ns/ c[Neb Gzvko dh fBrokBh.
9a e?Ag; ns/ wfjbk bkJhB÷ dh y/soh :'iBkpzdh ns/ ;[zdo pDkT[D ns/ nkw ;KGF;zGkb bJh f÷zw/tko.
fvgNh vkfJo?eNo (fJzBv'o)
1a ekB{zB fJz;Nq?eNoK dh fBrokBh.
2a T[; B{z nbkN ehs/ rJ/ ftfônK ftZu r÷Nh nø;oK ns/ ;hBhno iwksK B{z b?euo d/D/.
3a f;ybkJh Bkb ;pzXs gkmFg[;seK, feskpfunK j'o nkw ;kfjs dh fsnkoh.
4a f;ybkJh Bkb ;pzXs d"ok eoB tkb/ b?euokoK d[nkok b?euoK d/ gq'rokw dk gqpzX eoBk.
5a bkfJpo/oh dh fBrokBh.
6a d/yDF;[DBFT[geoDK (nkgqhUFft÷T{b÷ J/v;) nkfd d/ nkX[fBe ;kXBK dh tos'A eod/ j'J/ f;fynkoEhnK B{z jdkfJsK d/ T[fus ekotkJhFgqpzX B{z :ehBh pDkT[Dk.
7a f;fynkoEhnK d[nkok ehsh rJh gqrsh T[s/ poheh Bkb fBrkj oZyDk.
8a f;fynkoEhnK dh B?fsesk ns/ nkuoB dk ftek;.
fvgNh vkfJo?eNo (nkT{N v'o)
1a ;kohnK fe;wK dh nkT[N v'o f;ybkJh dh fBrokBh.
2a ;ko/ f;fynkoEhnK T[s/ nB[ôk;Bh ns/ gqpzXeh ezNo'b eoBk.
3a f;fynkoEhnK dh okythA S[ZNh ;pzXh ezNo'b eoBk.
4a f;fynkoEhnK d/ uzr/ nB[ôk;B ns/ b'V nB[;ko f;bf;b/tko ;ohoe f;ybkJh bJh f÷zw/tko.
5a wfjbktK d/ j';NbK dh fBrokBh.
T[gFg[fb; egskB (fvgNh ;[gov?N, g[fb;) n?vi{N?AN
1a fJj fvgNh vkfJo?eNo nkT{N v'o dh f;ybkJh, nB[ôk;B nkw gqpzX ns/ nkd/ôK d/ Bkø÷heoB, b/fynk dh fBrokBh d/ ezw ftZu ;jkfJsk eo/rk.
fvgNh n?;agha (T[g g[fb; egskB)$ekB{zB
1a g[fb;FftfônK d/ fJz;NoeNoK ti'A fvT{NhnK fBGkJ/rk.
fvgNh n?;a gha (T[agaea) n?waNha
1a n?waNha ôkyk d/ T[fus ezw eki ns/ ekoiFr[÷koh dh fBrokBh.
fvgNh ;[govzN, g[fb; (T[agaea) bkJhBi
1a bkJhB÷ d/ nwb/ bkJhB÷ d/ GzvkoK ns/ bkJhB÷ d/ jfEnkoF Gzvko dh fBrokBh.
2a y/so dk oZyFoZykU. gzBKL 59 (1)
3a ;kohnK fJwkosK dh ;KGF;zGkb.
vhan?;agha$ f;ybkJh
fJB;g?eNo
T[j ekB{zBFfJB;NoeNoK, w[Zy vfoZb fJB;NoeZNo (;ha vha nkJha), okyt/A (fo÷ot) fJB;g?eNo, fJB;g?eNo, ;[oZfynk (f;feT[AfoNh), fJB;g?eNo, e[nkNo wk;No, fJB;g?eNo, e[Zsk (v'r) ô[eknv, fJB;g?eNo, ø'N' ôkyk, fJB;g?eNo, nkJha;ha$y/vK fJB;g?eNo, x'Vk ;tko wk;No tb'A s?Bks ehs/ iKd/ jB.
;p fJB;g?eNo
vfob fJB;g?eNoK, ekB{zBFfJB;NoZeNo, n?waNhaUa bkJhB÷, s/ nø;o, p?Av nwbk ;o[Zfynk (f;feT[AfoNh) fvT{Nh, ghan?;aUa nkfd tb'A ezw eoBk.
;jkfJe, ;pFfJB;g?eNo
T[j vfob fJB;NoeNoK, x'V ;tko, n?wa Nha ns/ ø'N' fJB;NoeNoK ti'A skfJBks ehs/ iKd/ jB. T[j bkJhB÷ d/ nwb/ dhnK j'o fvT{NhnK th fBGkT[Ad/ jB.
j?v eK;N/pbL
T[j vfoZb fJB;NoeNoK, x'V ;tko, n?wa Nha ns/ ø'N' fJB;NoeNoK ti'A skfJBks ehs/ iKd/ jB. T[j bkJhB÷ d/ nwb/ dhnK j'o fvT{NhnK th fBGkT[Ad/ jB.
eK;N/pb
T[j vfob, nZEo{ r?; ;eknv, bkJhB÷ d/ nwb/ ns/ T[BQK B{}z ;"AghnK ikD tkbhnK j'o fvT{NhnK fBGkT[Ad/ jB.
10a ezfgT{No ns/ d{oF;zuko ftzr F
i) J/avhaihagha;ha ns/ Nha
T[j ezfgT{No ns/ d{oF;zuko ftzr (;han?AvaNha ftzr) dk w[Zyh j? ns/ w"i{dk seBheh ;j{bsK$;o'sK dh GftZy bJh nkX[fBeheoB ns/ oZyFoykT[ bJh ;w[Zuh :'iBkpzdh bJh f÷zw/tko j?. T[j oki d/ nzdo ns/ pkjo d'jK ftueko gqGkth d{oF;zuko B?Ntoe, fit/A ns/ id'A fJ: dh b'V j't/, w[jZJhnk eotkT[D bJh f÷zw/tko j?. ezfgT{No ns/ d{oF;zuko ftzr ;w[Zu/ nwb/ d/ gqôk;B dh th T[;/ f÷zw/tkoh j?. fJ; gq:'iB bJh, T[; dh nkJhaihagha ns/ vhankJhagha d[nkok ;jkfJsk ehsh iKdh j?.
ii) nkJhaihagha;ha n?Av Nha
ezfgT{No ns/ d{oF;zuko ftzr ftZu T[; d/ nXhB nfXekohnK$ eowukohnK dh fBrokBh eoBh.
iii) vhankJhaiha;haNha
ezfgT{No ns/ d{oF;zuko ftzr ftZu T[; d/ nXhB nfXekohnK$ eowukohnK dh fBrokBh eoBh.
iv) ;[govzN, g[fb; (n?;agha) ezfgT{No
ezfgT{NoheoB d/ ;w[Zu/ B?ZNtoe dh fBrokBh
f÷bQk ;[govzN, g[fb;, pNkbhnB ezwkv?AN dhnK fvT{NhnK d/ ;wft;skoh (;KM/) gzikp g[fb; fB:wK nB[;ko nXhB nwb/ dh gqôk;eh fBrokBh, gqpzX, GbkJh.
ekoiFftZXh ns/ ;woZEk nB[;ko Bt/A ;k÷'F;kwkB dk w[bKeD
ekoiFgqDkbh nB[;ko BthBsw ;k÷'F;kwkB dh gqkgsh ns/ ngqufbs ns/ ;wK g[rkn u[Ze/ ;k÷'F;kwkB dk fBgNkok
;oeko$vhaihagha gzikp d[nkok ;"Ag/ ti'A ftZsh fJõfsnko.
seBheh ;N'oK d/ ezwFeki dh fBrokBh ns/ ;k÷'F;kwkB d/ T[fus b/y/, ;k÷'F;kwkB dhnK fj;Noh ôhNK$ b'r p[e; dh fwnkdh fttjkoe gVskb w[nkfJBk ns/ ;KGF;zGkb :ehBh pDkT[Dh.
;ko/ ;k÷'F;kwkB dh T[fus ;KGF;zGkb ns/ ;ko/ w'vb, j'N bkJhB÷, wkoN f;;Nw÷ tr?ok dk fBoftxB ekoiF;zukbB.
tZyFtZy e'o;K bJh Uanko÷ dh u'D.
T[; dh ôkyk d/ vhavhaU÷ oew eYtkT[D s/ tzvFnfXekoh ti'A ezw eoBk.
wksfosK dh Gosh, f;ybkJh, seBheh e[ôbsk B{z tXkT[Dk ns/ nB[;k;B.
gzikp g[fb; fB:w 14a10 nB[;ko jøsktkoh soshptko ewok oZyDk.
f;ybkJh e'o;K bJh vhaUa;ha, n?waihan?;ankJhaghaJ/a tr?o Bkb skbw/b.
;woZEk ns/ ekoiftXh nB[;ko Uanko÷ d/ nj[d/ sZe d/ g[fb;F eowhnK bJh g[fb; GbkJh czv ftu'A eo÷/ dh wB÷{oh.
gzikp g[fb; fB:w nfXnkJ/ xv nB[;ko g[o;eko ;ha;ha ebk; ... dh wBi{oh.
;ko/ ;}}{uhpZX g[fb; w[bk÷wK dhnK ftGkrh gVskbK dk fBoDk ns/ f÷bQk g[fb; ;[govzN$pNkbhnB ewKvN d/ gZXo T[s/ gzikp g[fb; fB:w 16 nB[;ko, T[BQk B}{z ;÷k d/Dh.
gzikp g[fb; fB:w 1139 nB[;ko foNoBK GoBhnK.
gzikp g[fb; fB:w nfXnkJ/ 14L15 ns/ ;oeko$vhankJhaiha gzikp$J/avhaihagha$ezfgT{No ns/ d{oF;zuko, nkJhaiha$ ezfgT{No ns/ d{oF;zuko ns/ vhankJhaiha$ ezfgT{No ns/ d{oF;zuko d[nkok fdZshnK rJhNK ;"AghnK rJhnK j'oBK nrtkJh bhjK nB[;ko wB÷{o ô[dk ykbh nk;kwhnK wB÷}{oFô[dk ykbh nk;kwhnK d/ fto[ZX Uanko÷ ns/ doikF IV d/ g[fb; eowhnK dhnK th pdbhnK.
gzikp g[fb; fB:wK ns/ j'oBK jdkfJsK nB[;ko eK;N/pbk dh soZeh ns/ jtbdkoK B{z gZek eoBk. pNkbhnB$f÷bQk noEks J/apha;ha ns/ vha g?NoB nB[;ko ezfgT{No ns/ d{o ;zuko Bkb ;pzXs oZyFoykU s/ soZeh ;{uhnK phF1 N?;N Bkb ;pzXs ;orowhnK dh fBrokBh.
ezfgT{No ftzr noEks g[fb; bkJhB÷ ;doFw[ekw, nwbk w'No NoK;g'oN d/ :{fBNK d/ fB:sekbh w[nkfJB/.
vhankJhaiha$ezfgT{No ns/ d{o ;zuko B/ T[; d/ ;do w[ekw T[s/ T[; nXhB ezw eo oj/ ;ko/ iha U÷ ns/ fJB;g?eNoK B{z T[; B{z nrkT[A ;{uBk nXhB 4 fdBK sZe dh nuBu/sh S[ZNh$;N/ôB SZvD dh wB÷{oh.
T[; nXhB ;ko/ ihaU÷$ fJB;g?eNo ns/ ebZoeh nwb/ dhnK ;bkBk r[gs fog'NK nozG eoBhnK.
g[fb; bkJhB÷ ns/ ;dow[ekw d/ nwb/ dhnK jøsktkoh go/vK ns/ ö?oFo;wh w[nkfJB/ dk gqpzX.
T[Zu døso d[nkok ;"Ag/ nB[;ko gzikp g[fb; fB:w 1934 ftZu fBo{gD ehs/ w[skpe n?;ankJh÷, J/an?;ankJh÷ ns/ Uanko÷ B{z ewkJh S[ZNh dh wBi{oh.
doikF IV d/ nwb/, Uanko÷, J/an?;ankJh÷, n?;a nkJh÷ dh sBõkj fB:s eoBk.
doikF IV d/ nwb/, Uanko÷, J/an?;ankJh÷, n?;a nkJh÷ d/ g?BôB e/ô.
fiE'A sZe ezfgT{No ftzr d/ eowukohnK ns/ wkbF;wZroh ;kXBK dh fBrokBh dk ;pzX j? gzikp g[fb; fB:w 1934 nB[;ko ;[govzN, g[fb; pNkbhnB ewKvzN B{z nkw fB:w nB[;ko ;"Ag/ ikD tkb/ fJõfsnko jB.
gzikp g[fb; fB:w nfXnkJ/ BzL .. nB[;ko døsoK d/ nwbk ;pzXh ns/ fBrokBh dhnK fvT{NhnK.
gzikp g[fb; fB:w XI ns/ XVIII nB[;ko ezfgT{No ns/ d{oF;zuko bkJhB÷ dh fBrokBh eoB ;pzXh fvT{NhnK.
ftGkrh gVskbK (vhaJh÷) ns/ T[; B{z ;"AghnK gVskbK dk g{ok eoBk.
;hBhno nø;oK d[nkok ;"AghnK e'Jh th j'o fvT{NhnK.
(V) vhan?;agha$j?Zv e[nkNo, ezfgT{No T[g ;[govzN, g[fb; ;doFw[ekw, ezfgT{NoK j'oBK fvT{NhnK d/ BkbFBkb ;dow[ekw Bkb ;pzXs gzikp g[fb; fB:w ftu do;kJ/ nB[;ko ;dow[ekw d/ nwb/ ns/ nfXnkJ/ XI ns/ XVIII nB[;ko yk; s"o s/ ezfgT{No ftzr d/ nø;o nwb/ d/ tZyFtZy ekoiK dh gqGkth fBrokBh ns/ T[BQK s/ ezNo'b e'Jh ÷[zw/tkoh j?.
døsoh nwb/ dh fBrokBh ns/ jtkfbnK tkb/ tZyFtZy wkwfbnK pko/ ;w/A nB[;ko ekotkJh :ehBh pDkT[Dh ns/ n?;agha (ezfgT{No) B{z ;ko/ ;pzXs e/; S/sh ekotkJh ns/ fBoD/ bJh G/iD/.
;[govzN g[fb;, ezfgT{No d/ døso dh fBrokBh, ;dow[ekw ôkyktK dh fBrokBh, ekr÷ks$ fw;bK d/ s[ozs fBgNko/ ns/ døsoh nB[ôk;B ekfJw oZyD dh f÷zw/tkoh.
T[u døso d[nkok ;"Ag/ fJõfsnkoK d/ skp/, gzikp g[fb; fB:w 1934 d/ T[gpzXK d/ nB[;ko T[; d/ nXhB n?;ankJh÷ d/ n?;ankJh÷ Uanko÷ B[z nuBu/sh S[ZNhnK d/Dk. nfijhnK nuBu/sh S[ZNhnK dk foekov w[Bk;p foekov oZyD bJh n?;agha d/ døso B{z G/iDk.
;dow[ekw d/ nwb/ dh gqpzXeh fBrokBh Bkb ;pzXs T[g ;[govzN, g[fb; d/ fJõfsnko ;"Ag/ ikDr/.
T[; dh fBrokBh nXhB døso nwb/ d/ o;wh ns/ w[nkfJB/ eoB/.
gzikp g[fb; fB:w nfXnkJ/ XII nB[;ko eo?eNo o'b B{z oZyDk ;KG ;zGkb eoBh ns/ fBrokBh eoBh. eo?eNo o'b ftZu ;pzXs nkd/ôK d/ ;w/A f;o fJzdoki doi eoB/.
gzikp g[fb; fB:w nB[;ko ø"÷h fw;bK dk oZyFoykT[.
T[; dh gqpzXdh fBrokBh nXhB f;ZX/ s"o s/ skfJBks n?;ankJh÷a, J/an?;ankJha ns/ j'bdkoK dhnK ;kbkBk r[gs fog'oN nozG eoBk.
T[; B{z wkoe ehshnK ftGkrh gVskbK (vhankJh÷) dk ;w/A f;o g{ok ehsk ikDk.
fwsh pZX$fB:sekbh foNoBK dh fBrokBh.
T[; d/ e/; dh jøsktkoh gqrsh fog'N g/ô eoBh.
;ko/ w?B{nb r[gs fe;w d/ d/;skt/÷ dk oZyFoZykU, T[g ;[govzN, g[fb; nkgq/ôB÷ ezfgT{no d/ okjhA nkJhaNha ;N'oK dh tzv.
fdB gqsh fdB jdkfJsK nB[;ko iK ;EkJh nkd/ôK iK nfX;{uBktK iK nkw yk; j[ewK nB[;ko, T[Zu døsoK d[nkok ;"Agh rJh e'Jh j'o fvT{Nh.
VI) T[g ;[govzN g[fb;, nkg/ôB÷ ezfgT{No.
tZyFtZy nj[fdnK bJh ezfgT{No f;ybkJh ebzvo e'o;K B{z T[bhfenK ikDk.
;w/AF;w/A f;o nkJhaNha f;ybkJh dk gqpzX eoBk.
nkJhaNhab?p dh fBrokBh, Jh bkfJpo/oh dh fBrokBh.
oki ngokX foekov fpT[o' (n?;a ;ha nkoapha) ns/ vkNk efwT{Bhe/ôB ;?ANo, nkJhaNha ezNo'b o}{g okjhA ezwFeki dh fBrokBh.
ezfgT{No ns/ j'o ;k÷'F;kwkB dh fBrokBh.
vhankJhaiha$ezfgT{No ns/ d{oF;zuko d[nkok fdZsh rJh gqtkBrh nB[;ko ;k÷'F;wkB dh fBrokBh s/ tzv.
gzikp g[fb; fB:w (nfXnkfJ 17) nB[;ko ;Nke ns/ tzvFofi;NoK d/ T[fus oZyFoykT[, fBohyD B{z :ehBh pDkT[Dk.
nkJhaNha ;k÷'F;wkB dhnK fj;Noh ôhNK dk oZyFoykT[.
n?Ban?wan?;aJha ;feT{foNh, Jh u"e;h nkJhaNha ;k÷'F;wkB dk oZyF oykU dh f÷zw/tkoh T[; dh j't/rh.
fB:[es ekbh foNoBK B{z g/ô eoBk.
T[; d/ nXhB tkbhnK fo;hwktK d/ o;wh$ö?oFo;wh w[nkfJB/ iK T[; B{z nbkN ehs/ ti'A w[nkfJB/.
T[; B{z ;"AghnK ftGkrh gVskbK (vhaJh÷) j'o gVskbK B{z g{ok eoBk.
T[; dh s[ozs ewKv nXhB n?;ankJh÷a, J/an?;ankJh÷a, Uanko÷ B{z nuBu/sh S[ZNhnK dh wB÷{oh.
fdB gqsh fdB jdkfJsK nB[;ko iK ;EkJh nkd/ôK iK nfX;{uBk iK nkw yk; j[ewK okjhA T[u døsoK d[nkok ;"Agh rJh e'Jh j'o fvT{Nh.
vii) ;[govzN, g[fb;, d{oF;zuko
gzikp g[fb; d/ ;zuuko B?Ntoe dh fBrokBh eoBh ns/ d{oF;zuko ftzr dk gqpzX eoBk.
viii) T[g ;[govzN, g[fb;, o/AiK
jo/e g[fb; o/Ai dk T[; o/Ai d/ ;zuko B?Ntoe dh fBrokBh bJh fJe T[g ;[govzN g[fb;$nkJhaNha j[zdk j?.
ix) fJB;g?eNo$ n?;avha;ha
g[fb; f÷fbQnK ns/ j'o g[fb; ;EkgBktK ftZu tZyFtZy ezNo'bo okjhA ;w{j EkfDnK ns/ w'pkfJbK d/ ;zuko B?ZNtoe dh fBrokBh eoBk.
x) fJB;g?eNo seBheh
jo/e f÷b/Q fty/ T[BQK dhnK ;pzXs o/A÷K ftZu ;EkJh w'pkfJb ;zuko bJh w[jJhnK eotkJ/ rJ/ ;zuko B?ZNtoe dh ;EkgBk ns/ oZyFoykU bJh f÷zw/tko.
xi) fJB;g?eNo, ;N'o
w[Zy seBheh ;N'oK dh fBrokBh eoBk noEks oki ftZu brkJ/ o/vhU ;k÷'F;wkB dk oZyFoykU eodk j?.
nkgo/ôBb ns/ seBheh ftzr dk pkeh ofjzdk nwbk tZyFtZy ;zuko FB?ZNtoeK d/ T[fus ezwFeki bJh u"thA xzN/ nkgDhnK fvT{NhnK fBGkT[Adk j? ns/ nD nfXekos ;zuko s'A puD bJh tZyFtZy ;zuko B?NK dk fBohyD th eodk j?.
nfXnkJ/ F ...
itkpd/jh ns/ fBrokBh dh ekoiftXh ;w/s ø?;bk eoB dh ekotkJh ftZu ngDkJh ikD tkbh ekoiFftXh
g[fb; ftGkr ftZu ø?;b/ Bkrfoe ;/tktK d/ BkbFBkb nzdo{Bh gqpzX d'jK pko/ ;o'eko oZyd/ jB. fJj ø?;b/ T[;/ d/ ekoiF;zukbB tkb/ fB:wK ns/ ekB{zB nB[;ko ehs/ iKd/ jB. tZyFtZy fe;w d/ ø?;fbnK ;pzXh ø?;bkFeoB nEkfoNhnK j/mK nB[;ko jBL -
|
bVh BzL |
ø?;b/ dh fe;w |
nzfsw ø?;bkFeoB nEkfoNh |
|
1a |
fB:zsoD eoB (g'fbf;zr) ;pzXh ;kohnK gkfb;hnK (BhshnK) |
vhaihagha |
|
2a |
EkDk nfXekohnK dhnK s?BkshnK$ pdbhnK (fJz;g?eNo d/ nj[Zd/ tkb/ nfXekohnK s'A S[ZNh) |
n?;an?;agha |
|
3a |
fJ;g?eNoK d/ nj[Zd/ tkb/ nfXekohnK dhnK s?BkshnK pdbhnK |
vhankJhaiha |
|
4a |
eK;N/pbK J/an?;ankJh÷ ns/ fJB;g?eNoK dh Gosh |
Gosh p'ov dhnK fôøkfoôK T[s/ vhaihagha |
|
5a |
eK;N/pbK s'A b? e/ ;pFfJz;g?eNo d/ nj[Zd/ sZe d/ nfXekohnK dhnK pdbhnK ns/ s?BkshnK (f÷bQ/ ftueko) |
n?;an?;agha |
|
6a |
eK;N/pbK s'A b? e/ fJz;g?eNo se d/ nj[Zd/ tkb/ eowukohnK s?BkshnK ns/ pdbhnK (o/A÷ ftueko) |
vhankJhaiha |
|
7a |
eK;N/pbK s'A b? e/ fJB;g?eNoK sZe d/ nj[d/ tkb/ eowukohnK dhnK pdbhnK ns/ s?BkshnK (i'B ftueko) |
nkJhaihagha |
|
8a |
eK;N/pbK ns/ j?vFeK;N/pbK sZe d/ nj[Zd/ tkb/ w[bk÷wK dhnK s?BkshnK ns/ pdbhnK nzsoFi'B$nzsoo/A÷ |
J/a nkJha ih gq;'Bb |
|
9a |
;jkfJe ;pFfJB;g?eNoK ns/ ;pF fJB;g?eNoK sZe d/ nj[Zd/ tkb/ w[bkiwK dhnK s?BkshnK ns/ pdbhnK nzso i'B$nzsoFo/Ai) |
vhankJhaiha gq;'Bb |
|
10a |
fJB;g?eNoK d/ nj[Zd/ tkb/ nfXekohnK (nzsoFi'B) nzsoFo/Ai dhnK s?BkshnK |
nkJhaihagha ;doFw[ekw |
|
11a |
nfs nfXe wjZstg{oD ftneshnK$ nfs wjZsg{oD ftneshnK dh ;[oZfynk dk ;e/b. |
n?;an?;agha$J/avhaihagha ;feT[foNh. |
|
12a |
ngokXK ;pzXh e/; dh ofi;No/ôB |
n?;an?uaU (EkBkfJBukoi) |
|
13a |
fôekfJs ;pzXh iKuFgVskb |
ihaUa |
|
14a |
iKuFgVskb T[gozs ngokXe e/; dh ofi;No/ôB |
nkw s"o s/ ftZsh MrfVnK ;zgsh MrV/ fttkfje fsnkrD d/ e/;K ftu f÷bQk nNkoBh (ekB{zB) s'A ekB{zBh okfJ b? bJh iKdh j?. |
|
15a |
f÷bQ/ d/ nzdoFnzdo søshô dk spkdbk |
n?;an?;a gha |
|
16a |
o/Ai d/ nzdoFnzdo søshô dk spkdbk |
vhankJhaiha |
|
17a |
÷'B d/ nzdoFnzdo søshô dk spkdbk |
nkJhaihagha |
|
18a |
oki g[fb; dh fe;/ th j'o J/iz;h B{z |
vhaihagha |
|
19a |
g?fvzr w[edw/ tkb/ e/; dh w[VFsøshô |
w[eZdw/ tkbh ndkbs s'A b'VhAdh fJ÷kis b? e/ n?;a n?;agha e/; ;pzXh T[; d/ g?fvzr ;w/A d"okB nzsow fog'N g/ô ehs/ ikD T[gozs fXnkB ftZu nkT[D tkbk e'Jh BtK ;p{s fi; eoe/ T[es w[eZdw/ T[s/ e'Jh n;o g?dk j't/. |
|
20a |
w'NoFrZvhnK d/ ôhfônK T[s/ ekbh fcbwK brkT[D ns/ w'No rZvhnK Bkb pZshnK brkT[D ;pzXh nfXekoheoD. |
J/avhaihagha ;feT{foNh |
|
21a |
T[g g[fb; egskBK (vhan?;agh÷) d/ spkdb/ |
vhaihagha |
|
22a |
;[govzN g[fb; (n?;a gh÷) ns/ T[BQK s'A T[gob/ nj[fdnK tkb/ nfXekohnK d/ spkdb/ |
;oeko |
|
23a |
T[g g[fb; egskBK ns/ T[BQK s'A T[go tkb/ nfXekohnK dhnK soZehnK. |
;oeko |
B'NL - T[go'es ;{uhFpZX nEkfoNhnK s'A T[go tkbhnK nEkfoNhnK nkgD/ nkg jh fe;/ wkwb/ ;pzXh fBoDk b?D d/ fJõfsnkoK dh tos'A eo b?AdhnK jB.
nfXnkJ/ - IV
eko÷K d/ fBgNko/ bJh fBoXkos Bkow (wkg dzv)
|
|